• dolar dolar 3.3645
  • euro euro 3.6278
Whatsapp
Eklenecektir.Vatsap Bildirme
  • 07-11-2016 17:49

Türk Dünyasında Ortak Türkçe Mümkün mü?

Türk Dünyasında Ortak Türkçe Mümkün mü?

ORTAK TÜRK DİLİ OLUŞABİLİR Mİ?

Arif Erman

Sovyetler dağıldıktan sonra bağımsızlığına kavuşan Türk devletleri son çeyrek yüzyıldır kendi dillerini koruma ve geliştirme yolunda belirgin bir yol aldı. Azerbaycan, Türkmenistan ve Özbekistan Latin harflerine geçti. Kazakstan geçmek için çalışmalar yapıyor. Kırgızistan'da bildiğim kadarıyla henüz bu konuda bir karar yok.

Türkiye'de ise, Türk halklarının ve Türk dillerinin tarihini yeterince bilmeyenlerce bu gelişme biraz kuşku, biraz da küçümsemeyle izlendi. Kimileri bu üllkelerin onayladıkları yeni alfabeleri beğenmedi, kimileri ise “Neden daha kendilierini Türk olarak adlandırmıyorlar?” türünden eleştiriler yöneltti.

Önce en temel soruyu sormakta yarar var sanırım: Bu ülkelerde yaşayan halklar bizimle aynı yazı ve konuşma diline sahip olmamılar mı? Ayrıca böyle bir durum olanaklı mı?

Türkçe konuşan bu halklar, Azerbaycan dışında, kendilerini ve konuştukları dilleri tarihte de bugünkü gibi adlandırıyorlardı. Bilindiği gibi, Azerbaycan bir coğrafya adıdır, ancak Türkçe konuşurlar ve kendilerini Türk olarak adlandırırlar. Türkmenler ise, yaklaşık bin yıldır kendilerni, “Türk olan” anlamına gelen Türkmen olarak adlandırırlar ve Türkmence konuşurlar.

Özbeklerin durumu biraz değişik; Özbek adı, Altınordu hakanı Özbek Han'dan gelir. Özünde bir Uygur lehçesidir. Kazaklar, görece geç ortaya çıkmış bir Türk halkıdır ve çok sayıda değişik Türk boyunun karışmasından oluşmuştur. Kırgızar, Tatarlar ve Uygurlar da Orhun Yazıtlarında bile Türk olarak değil, kendi adlarıyla geçer.

Türkler ya da gerçek söylenişiyle Türükler ise, Karadeniz Bozkırlarından ikibin küsur yıl önce Orta Asya'ya göçmüş bir Trak kolu olan Batı Türkleridir. Daha sonra Türük Kağanlığı (Kök Türkler) adıyla güçlü bir devlet kurmuşlardır. Kısacası Kırgız, Tatar, Uygur nasıl birer etnik adsa, Türük de öyle bir etnik addır.

Türk adı ilk olarak, Türüklerin Karluklarla birleşerek kurmuş oldukları bir devlet olan Karahanlı Devleti döneminde etnik Türk halklarının genel adı olarak kullanılmaya çalışılmıştır. Bunun nedeni devlet içindeki Türüklerin ağırlıkta olmasından kaynaklanmıştır. Ancak Türk adı yine de yalnızca Türükler tarafından kullanılmış, Türükler dışındaki etnik Türkler tarafından pek kabul görmemiştir.

Bu nedenle Tatarlar, Kazaklar, Kırgızlar, Uygurlar gibi halklar Türk yerine kendi etnik boy adlarını kullanmayı seçmişlerdir. Ama Türk adı bugün yine de, tüm etnik Türklerin genel bir ad olarak kabul etmiş oldukları bir adlandırmadır.

Bu açıdan, bugün biz nasıl kendimizi Kırgız, Uygur ya da Tatar olarak adlandırmayıp Kırgızca, Uygurca ya da Tatarca konuşuyoruz dememekte ne kadar haklıysak; Tatarlar, Kırgızlar ya da Uygurlar da konuştukları dilleri Tatarca, Kırgızca ya da Uygurca olarak adlandırmakta o kadar haklılar.

Bugün Latin alfabesine geçmiş olan Türk ülkelerinden hiç biri diğer ülkeler tarafından sorunsuzca kullanılabilecek bir alfabeye sahip değil. Türk dilleri konuşan bu halklar bugün her ne kadar ortak bir yazı ve konuşma diline sahip olamasalar da, bunun ilk adımı olarak en azından ortak bir alfabeye sahip olabilirler.

Örneğin Araplarda Standart Arapça denilen ortak bir alfabe ve yazı dili vardır. İskandinavyalılarda da (İsveç, Norveç ve Danimarka) ortak bir alfabe bulunmaktadır. Aşağıda tüm Türk dillerine kullanılabilecek olan 34 hafli bir ortak alfabe önerisinde bulunuyoruz.

A B C Ç D E Ë F G Ğ H I İ J K L M N Ñ O Ö P Q R S Ş T U Ü V W X YZ

C c Yalnız söz aralarında: acı, Kacar

D d 1) -d sesi
2) -z sesi ile birlikte -c sesi
dzami, dzam, dzan, edzel (Yalnızca Arapça ve Farsça sözlerde)

E e kapalı -e: ekmek, el, ekin

Ë ë açık -e: erkën, yelkën

J j 1) -y sesi (yalnız söz başlarında) 
jeni, jüz, jer, jaqın, jaz, jol 
Okunuş: -j (Kazak), -c (Kırgız, Tatar), -y (diğer) 
2) -y/-c/-j sesi (Yalnız yabancı sözler)
Japon, ajanda, jargon, jüri 
Okunuş: -y, -c ya da -j

K k ince -k sesi: iki, kemik, delik (ince ünlülerle)

Ñ ñ -ng sesi: baña/meñe, saña/señe, Qazakstaña

Q q kalın -k sesi: qal, qoş, baq, aqar, ayaq (kalın ünlülerle) 
Okunuş: -g (Azerbaycan, Türkmenistan), -k (Diğer)

V v (Üst dişlerin alt dudağa değmesiyle okunur) 
ev, sev, ver (ince ünlülerle)
var, kavak (yalnız -a sesleriyle)

W w (Dudaklar uzatılarak okunur)
dawul, qowmak, qawuq, qowush, qawur, wur (sert ünlülerle)
güwe, döwmek, söwmek (yumuşak ünlülerle)

X x -kh sesi: xağan, xatun, xanım

Haber Videosu




Etiketler:
HABERE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

ÇOK OKUNANLAR