• dolar dolar 3.4500
  • euro euro 3.6607
Whatsapp
Eklenecektir.Vatsap Bildirme
  • 20-11-2016 19:08

Ortak Türkçemizde Süt Ürünleri / Harun Özgen

Ortak Türkçemizde  Süt Ürünleri / Harun Özgen

ORTAK TÜRĶÇEMİZ'DE SÜT ÜRÜNLERİ

Bu paylaşımda Türk Dünyasında Süt Ürünleri ile bağlanışlı adalgıları (terimleri) tanıştırmak istiyorum.

Bunlardan ikisi gerçekten ilginç. .

BİŞKEK = Kırgızstan'ın ordasına (başkentine) adını veren bu kural (apparat) sütün, yoğurdun yağını ayrıştırmaya yarıyor.

ÇİYDEM/ÇİĞDEM =
İzmir bölgesinde ayçekirdeği için kullanılan Çiydem adı, Kırgız Türkçesinde AYRAN için işletiliyor.

AYRAN (AYIR + AN) =
Adından da belli olduğu gibi yoğurdun yağı alındıktan sonra ayrı kalan suyukluk (sulu kısım) AYRAN diye adalıyor. Bir Türk içimliği olan AYRAN sözü bütün dünya dillerine girmiş.

AYRAN adı öbür Türk lehçelerinde de işletiliyor. Adalan lehçelerde ayrıca ÇİYDEM, ÇALAP/ŞALAP, SUUSUN/SUSUN gibi eşanlamlıları da var.

YOĞURT =
Bütün dünya dillerine giren bu Türkçe söz, "Yoğurmak" eyleminden türemiş. 
KATIK = Türkiye Türkçesinde ve öbür Türk lehçelerinde YOĞURT anlamında kullanılıyor. Yoğurdun katı olması nedeniyle böyle adalmış büyük olasılıkla.

SÜZME =
Torbada süzdürülmüş katı yoğurt.

KURUT =
Yoğurdun torbada uzun süre süzdürülüp, suyu bütünüyle alındıktan sonra biçim verilip kurutularak yenen tuzlu azık.

PEYNİR (Farsça) =
Bu yad sözün karşılığında Türk lehçelerinde Peynir anlamında; BIŞLAK / BIŞTAK (sütün bişirilmesinden)
İRİMÇİK (Sütün erimesinden)
döl sözlerimiz var.

TEREYAĞ (Farsça yaş ot anlamındaki Tere + Yağ sözlerinin birikmesi ile yaralmış)
SARIMAY / SARIYAĞ (Öbür Türk lehçelerinde Tereyağ anlamında işletiliyor).

KAYMAK =
Sütün veya yoğurdun yüzünde zar durumunda toplanan, açık sarı tüslü, koyu yağlı katman. Doğu Avrupa dillerine de Türkçeden girmiş.

KIMIZ =
Kısrak sütünün mayalanmasıyla yapılan, az alkollü, ekşi Türk içkisi.

ŞUBAT = Devenin sütünden elde edilen içimlik.

KEFİR =
Özel bir maya mantarıyla keçi veya inek sütünün mayalanmasıyla hazırlanan ekşi içecek.

YELİN =
Sütü içilen inek, koyun vb gibi hayvanların memesi (öbür Türk lehçelerinde yaygın, Türkiye Türkçesinde seyrek kullanılıyor).

MEME / EMÇEK =
Insan memesi

UYUTKU =
Sütü uyutup yoğurt elde etmek için kullanılan maya (yoğurttan)

AÇITKI =
Hamuru ekşitmek (açıtmak) için işletilen maya (Farsça)

Saygılarımla, 
Harun Özgen



Etiketler:
HABERE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

ÇOK OKUNANLAR