• dolar dolar 3.3645
  • euro euro 3.6278
Whatsapp
Eklenecektir.Vatsap Bildirme
  • 08-11-2016 07:12

Türkçe Kökenbilimi Sözlüğü Sorunu/Yavuz KARTALLIOĞLU

Türkçe Kökenbilimi Sözlüğü Sorunu/Yavuz KARTALLIOĞLU

Yavuz KARTALLIOĞLU

        Etimoloji, dilciliğin en fazla bilgi birikimi ve araştırma isteyen kolu olarak kabul edilir. Buna bağlı olarak etimolojik sözlük yazmak da çok zor bir iştir ve aynı zamanda uzun yıllara dayanan bir emek ister. Türkçenin ilk etimolojik sözlüklerini yabancı araştırıcılar yazmıştır. Bunların en önemlileri Bedros Keresteciyan (1912), Martti Räsänen (1969), Sir Gerard Clauson (1972), Sevortyan (1989), Andreas Tietze (2002) ve Sevan Nişanyan (2002)’ın eserleridir. Türk araştırıcılar tarafından yazılan etimolojik sözlüklerin sayısı yabancı araştırıcılar tarafından yazılanlara göre daha azdır. Türkiye’de İsmet Zeki Eyüboğlu (1991), Hasan Eren (1999) ve Tuncer Gülensoy (2007) tarafından etimolojik sözlükler yayımlanmıştır. Görüldüğü gibi yabancı araştırıcılar Türkçenin etimolojisi üzerinde daha fazla çalışmışlardır. Türk araştırıcılar ise büyük bilgi birikimi gerektiren bu alanda belki de eleştirilmekten çekindikleri için eser vermekten kaçınmışlardır.

         

        Tuncer Gülensoy, daha çok Sevan Nişanyan’ın biraz da Hasan Eren’in hatalarından yola çıkarak Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözlerin Köken Bilgisi Sözlüğü adlı bir etimolojik sözlük yayımlamıştır. Gülensoy, böyle bir sözlük yazmayı çok eskiden beri düşündüğünü ama Sevan Nişanyan’ın baştan sona yanlışlarla dolu bir Türkçe etimolojik sözlük yayımlamasından sonra kendi sözlüğünü daha da hızlandırdığını belirtir. İnceleyenler bilir ki gerçekten de Nişanyan’ın sözlüğünde pek çok hata vardır. Bu hatalar da Türkçedeki kelimelerin çoğunun başka dillerden alınmış gibi gösterilmesidir. Nişanyan’a göre Türkçede neredeyse bin civarında kelime vardır, diğerleri alınmadır!

         

        Gülensoy, eserini hazırlarken Eski Türkçe, Orta Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi, yaşayan Türk lehçeleri ve Moğolcaya sık sık müracaat etmiş ve yılların birikimini eserine yansıtmaya çalışmıştır. Gülensoy’un eserinin en önemli yanı bir kelime ile ilgili olarak yanlıştır hükmünü verebilmesidir. Mesela, Mayer ve Nişanyan gibi araştırıcılar  "pastırma" kelimesinin Yunancadan Türkçeye geçtiğini belirtirler. Gülensoy, bu kelime için yanlıştırhükmünü hiç çekinmeden vermiştir. Gülensoy’a göre "pastırma" kelimesi bas- fiilinden -tır- ve -ma ekleri ile türetilmiştir. "Bazlama(ç)" kelimesi Nişanyan’a göre Yunancadan gelmekte imiş. Gülensoy da bu kelimenin baz adından +la- ve -ma ekleri ile yapıldığını ve Türkçe olduğunu söyler. Gülensoy, "pekmez" kelimesini bek adı üzerine +mes ekinin getirilmesi ile yapıldığını belirtiyor. Bence bu kelime bek adı üzerine önce +i- ekinin, sonra -mez ekinin getirilmesi ile yapılmış olmalıdır (bek+i-mez > bekmez > pekmez). Sözlükteki en ilginç ve üzerinde düşünülmesi gereken etimolojilerden birisi de "kokoreç" kelimesinin etimolojisidir. Eren, Andriotıs ve Nişanyan gibi araştırmacılar bu kelimenin Yunancadan Türkçeye geçtiğini belirtirler. Gülensoy ise kelimenin kok- fiilinden -ar eki ve  kelimesi ile türetildiğini düşünür. Yani kelime, kok-ar+aş > kokoreç biçiminde oluşmuştur. Türkçede güllü+aş > güllaç, sütlü aş > sütlaç biçiminde kelimeler oluşturulmuştur ama kokoreç kelimesinde son hecedeki e’nin a’ya dönüşmemesini şimdilik izah etmek zor gibi görünüyor.

         

        Tuncer Gülensoy, eserinde Türkçe kelimelerle ilgili düşüncelerini çekinmeden ortaya koymuş. Bize düşen, eseri okuyup Gülensoy’un düşüncelerini de hesaba katarak Türkçe kelimeler üzerinde düşünmektir.   

Haber Videosu

Çinde saklanan Türk Piramitleri Moğolistan`da göktürklerden kalma devasa büyüklükte mezar bulundu (42 metre)


Etiketler:
HABERE YORUM YAZIN
Habere Ait Yorum Bulunmamaktadır....

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

ÇOK OKUNANLAR