YAKINMA CÜMLELERİ, ŞİKAYET CÜMLELERİ, SİTEM CÜMLELERİ KONU ANLATIMI

YAKINMA CÜMLELERİ, ŞİKAYET CÜMLELERİ, SİTEM CÜMLELERİ KONU ANLATIMI

YAKINMA CÜMLELERİ, ŞİKAYET CÜMLELERİ, SİTEM CÜMLELERİ KONU ANLATIMI

YAKINMA CÜMLELERİ, ŞİKAYET CÜMLELERİSİTEM CÜMLELERİ

YAKINMA CÜMLELERİ, ŞİKAYET CÜMLELERİ, SİTEM CÜMLELERİ


Öncelikle sözcüklerin anlamlarını ve kökenlemelerini verelim:

Sitem: Yakınma, serzeniş ve kinaye.
~ Fa sitam/istam ستم/إستم zulüm, eza

Şikâyet: 

Yakınmak: 

YAKINMA CÜMLELERİ, ŞİKAYET CÜMLELERİ, SİTEM CÜMLELERİ KONU ANLATIMI


Bu tür cümleler şikâyet eder bir tavırda anlatma, sızlanma anlamındadır. Bunlar daha çok baş­kalarına ve çevreye ait davranış ve gelişmelerle ilgilidir. Böyle cümlelerde "sanki", "ne yazık ki" gibi sözcükler kullanılır.

Örnekler

 
  1. Başlığı ile içeriği birbirine uymayan yazılar bizi çok zorluyor.

  2. Bir haftadır hasta yatıyorum kimse bana nasılsın, diye sormadı.

  3. Boş boş geziyor hiçbir işe elini sürmüyor.

  4. Çevreyi koruma konusunda büyükler küçüklere iyi örnek olmak yerine kötü örnek oluyor.

  5. Hadi perdelerimizi açtık diyelim; masraflarımızı çıkaramıyoruz, destek görmü­yoruz ki devam edelim.

  6. Her defasında en zor işi bana veriyor.

  7. Kurallara uyan yok herkes bildiğini okuyor.

  8. Ne yazık ki pek çok eleştirmen, sanatçıya ha babam vurmayı hüner sayıyor.

  9. Nice ünlü yapıtı okumamış aydınlar var.

  10. Onlar benim sözlerime kulak asmazlar ki.

  11. Sanki şimdiye kadar gerektiği gibi çalıştı da.


  12.  

 
Yakınma / Şikayet Cümleleri

Herhangi bir kişi, kurum, olay veya durumdan hoşnut olmadığımızda, yolunda gitmeyen bir şeyler fark edildiğinde kurduğumuz cümlelere yakınma veya şikayet cümleleri denilmektedir. Bu cümleleri günlük hayatta sıklıkla kullanırız. Genellikle kendini bir şeyden sorumlu hisseden kişiler şikayet cümlelerini daha sık kullanırlar. Bir annenin çocuğu hakkında, bir patronun çalışanları hakkında veya bir öğretmenin öğrencileri hakkında şikayet dolu sözlerine sıklıkla karşılaşılır.

Olumsuz bir durum karşısında şikâyetçi olmaya yakınma adı verilir.

Yakınma cümlelerinde kızmadan şikayet etme anlamı bulunur. Yakınma cümleleri çoğunlukla “keşke, bari, hiç değilse, hiç olmazsa, de, ki” gibi kelimelerle kurulur. “Hiç olmazsa bu işi düzgün yap.” cümlesinde kişinin daha önce yaptığı işlerde başarısız olduğu, bu işi ciddiye alarak başarıyla tamamlaması istendiği ifade edilmektedir.

Sitem cümleleri ile şikâyet cümleleri arasında şöyle bir fark vardır: Sitem cümleleri, bir kişinin herhangi bir davranışına veya sözüne karşı hissettiği alınganlığı ifade etmek için söylenir. Yani kişinin kendini değersiz hissetmesine neden olacak bir durumdan kaynaklanan cümlelerdir bunlar. Fakat şikâyet (yakınma), kişinin kendisi mağdur olmasa bile söylenebilir. Örneğin “Ankara’ya kadar gelmişsin; ama bana uğramamışsın.” cümlesinde kişi kendini değersiz hissettiği için bu sitem cümlesidir. Fakat “Yetkili servisiniz cihazın kurulumu hakkında hiçbir bilgi vermedi.” cümlesinde yolunda gitmeyen bir durumun sorumluları hakkında yakınılmıştır.

Örnekler

– Sabahtan akşama kadar bilgisayarla oynuyorsun!
– Defalarca hatırlatmama rağmen, toplantıya yine gelmediniz!
– İnsanlar demokrasiyi yanlış anlıyorlar ne yazık ki…
– Israrla çöplerini yere atan insanlar tehlikeyi göremiyorlar.
– Başlığı ile içeriği birbirine uymayan yazılar bizi çok zorluyor.
– Ortalıkta boş boş geziyor ve hiçbir işe elini sürmüyor.
– Her seferinde en zor işi bana veriyorsun.
– Trafik kurallarına uyan yok herkes bildiğini okuyor.
– Nice klasik eseri okumamış aydınlar var.
– Nerede nasıl davranacağını bir öğrenebilse.
– İnsanlar hâlâ uğradıkları haksızlıklara ses çıkarmıyor.
– Onlar benim sözlerime kulak asmazlar ki.
– Sanki şimdiye kadar, gerektiği gibi çalıştı da.
– Bir de konuşurken olayları abartmasa…
– Ders çalış diye defalarca söyledim; ama söz dinletemedim.

Örnek Sorular


Eleştirmenlik zor bir iş. Bazı dergilerde öyle kitap eleştirileri okuyorum ki, kitabı okumadığım hâlde yazarına haksızlık edildiğini anlıyorum. Yazar yirmi yıl emek vermiş; bir arkadaş çıkıyor, onu yerin dibine batırıyor, olur mu? Adamın dedikodusunu yapar gibi kitap eleştiriyor. Yazarın kitabı ile kişiliğini hâlâ karıştırıyoruz.

1. Bu parçada, sözü edilen eleştirmenlerle ilgili olarak aşağıdakilerin hangisinden yakınılmaktadır? (SBS / 2011)
A) Kitapları ayrıntılı okumadan eleştirmelerinden
B) Başarılı yazarları yeterince tanımadıklarından
C) Sayfa sayısı çok olan kitaplarla ilgilenmediklerinden
D) Kitabın içeriğinden çok, yazara ilişkin özellikleri söz konusu etmelerinden

Çözüm: Yazar bu metinde eleştiri yapan kişilerin, söz konusu yazarların kişiliklerini daha ön planda tutmalarından kaynaklanan bir sıkıntıyı dile getirmiştir. Yani eserlerinden çok, kişiliklerinin eleştirilmesinden duyduğu rahatsızlıktan yakınmıştır. Bunun için doğru yanıt “D” seçeneğidir.

(I) Hayat ile ilgisi olmayan edebiyat, zamanın sonsuz kasırgaları önünde süpürülüp gitmeye mahkûmdur. (II) Yüksek ve hakiki sanat asıl ona derler ki hayatı bütün genişliği ve bütün samimiliğiyle okuyucuya duyurabilsin. (III) Ancak yapmacığın bittiği yerde sanatın başlayabileceğini hâlâ anlayamadık. (IV) Estetik his, hislerimizin en ilahisi ve en samimisidir. Ruhun güzellik karşısında duyduğu hisler de, hayatın en derin ve anlaşılmaz köşelerinden birdenbire fırlayıp çıktığı için her şeyden çok samimidir.

2. Yukarıda numaralanmış cümlelerin hangisinde “yakınma” anlamı vardır?
A) I. B) II. C) III. D) IV.

Çözüm: İlk iki cümlede edebiyatın özelliklerinden bahsedilmiş ve yazarın okuyucuya neler iletebileceği hakkında bilgi verilmiştir. Fakat üçüncü cümlede “hâlâ anlayamadık.” cümlesi insanların bu konudaki fikir yapılarından yakınıldığını hissettirmektedir. Bunun için doğru yanıt “C” seçeneğidir.
 

Cümlede Anlam İle İlgili Tüm yazılara Ulaşmak İçin Tıklayınız: Cümlede Anlam Konuları

Sınav-Test-Deneme Konularına Ulaşmak İçin Tıklayınız.

TDH - KOLAY ERİŞİMİ Türkçe   Göktürkçe   Edebiyat   Türkçe Adlar   Tarih   Kökenbilgisi   Türk Lehçeleri Yazım Kılavuzu   Türk Dünyası  PDF-DOC   Sınav-Deneme

DİL BİLGİSİ KOLAY ERİŞİMİ Dil Bilgisi   Sıfatlar   Belirteçler   Anlam Bilgisi   Kompozisyon   İlgeçler   Cümlede Anlam   Nasıl yazılır?   Bağlaçlar   Paragrafta Anlam   Noktalama İşaretleri   Ünlemler   Sözcükte Anlam   Sözcük Bilgisi   Eylemler   Ses Bilgisi   Yapım Ekleri   Eylemsiler   Yapı Bilgisi   Adıllar  Dil-Anlatım   Yazım Bilgisi   Adlar   Edebiyat   Anlatım Bozuklukları   Ana Bet  Atasözleri ve Deyimler   TDH-Instagram   Tivitır   Feysbuk

Güncelleme Tarihi: 15 Kasım 2018, 22:16
YORUM EKLE