Yeni bulunan Dede Korkut nüshasına ad verildi: Türkistan Nüshası

Yeni bulunan Dede Korkut nüshasına ad verildi: Türkistan Nüshası. Betiğin bulunduğu yer de belli oldu: Kazakistan

Yeni bulunan Dede Korkut nüshasına ad verildi: Türkistan Nüshası

Yeni bulunan Dede Korkut nüshasına ad verildi: Türkistan Nüshası

Yeni bulunan Dede Korkut nüshasına ad verildi: Türkistan Nüshası

Betiğin bulunduğu yer de belli oldu: Kazakistan

Türk kültürünün kayıp hazinesi, Dede Korkut anlatmalarının üçüncü nüshasının, Türk Halk Bilimci Prof. Metin Ekici tarafından Türkistan’da bulunmasının yankısı devam ediyor. Ekici, metnin 15.-16. yüzyıllar arasında yazıya geçirildiğini tahmin ettiklerini ve günümüz Türkçesine aktardıktan sonra paylaşacaklarını belirtti.

Dresden nüshası

Dede Korkut anlatmalarından bilinen 12 anlatmaya önemli bir katkı olan “13. Dede Korkut Boyu”nun da yer aldığı 61 sayfalık eserin Vatikan ve Dresden (Almanya) nüshaları kadar eski olduğu tahmin ediliyor. Türk dili ve edebiyatının en önemli eserlerinden biri olduğu kadar Türk kültür tarihinin de en büyük kaynaklarından biri kabul edilen ve 12 anlatmayı içeren Dede Korkut Kitabı’nın bütün dünyada iki yazması bulunuyor. Biri Almanya’nın Dresden şehrinde, diğeri Vatikan’da olan bu nüshaların sayısı, Prof. Dr. Metin Ekici’nin önemli buluşuyla üçe çıktı. Prof. Dr. Ekici, 3. nüshanın Korkut Ata’nın soylamalarını ve 13. destanı içerdiğini söyledi. Kazakistan’ın Mangışlak bölgesinde Türk kültürüyle ilgili araştırmalar yaptıklarını söyleyen Prof. Dr. Ekici, “O coğrafyada tanıştığımız dostlarımız Dede Korkut nüshalarının ellerinde olduğunu söylediler. 61 sayfalık yazmanın bir kopyasını bana verdiler. Bu yazma; ‘Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi’ olarak adlandırdığımız “13.” Dede Korkut anlatmasını ve Dede Korkut’un soylamalarını içermektedir” dedi.


‘MEDENİYETİMİZN ORTAYA ÇIKTIĞI YER’

Keşfettikleri metnin, 15.-16. yüzyıllar arasında yazıya geçirildiğini tahmin ettiklerini, o günden bugüne şahıslar eliyle, veraset yoluyla bugünkü sahiplerine intikal ettiğini söyleyen Prof. Dr. Ekici; “61 sayfalık bu yazma nüshayı ‘Türkistan nüshası’ olarak adlandırıyoruz çünkü bu adlandırma, bütün Türk Dünyası’nı ifade etmektedir. Türkistan coğrafyası bizim kadim medeniyetimizin ortaya çıktığı ve bu coğrafyaya getirdiklerimizin taşındığı bir alan, Dede Korkut/Korkut Ata anlatmaları ve geleneği bu coğrafyanın tamamında bilinmektedir. Kazakistan’da, Azerbaycan’da ve Bayburt’ta mezarı bulunuyor” diye konuştu.

GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİNE ÇEVRİLECEK

Metinle ilgili de bilgiler veren Prof. Dr. Ekici şunları söyledi: “Son derece okunaklı; talik yazıyla yazılmış. İçerisinde mevcut Dede Korkut kitaplarında açıklanamayan bazı kelimeleri bulabilirsiniz. Türkoloji alanında dil, edebiyat, tarih ve kültür açısından son derece değerli bir el yazması. Bunu tamamıyla Latin alfabesi ve günümüz Türkçesine aktardıktan sonra bilim, edebiyat ve sanat dünyasıyla paylaşacağız. Eser olarak da ‘Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi: Dede Korkut Türkistan Nüshası’ olarak yayımlayacağız. 25-27 Nisan 2019 tarihleri arasında Bayburt’ta yapılan “Dünya Kültür Mirası Dede Korkut Uluslararası Sempozyumu”nda “13. Dede Korkut Boyu” olarak adlandırdığım metnin özetini de bildiri olarak sundum. Türk kültürü ve Dede Korkut ile ilgilenen bilim dünyasında herkes, bu 13. Boy’dan haberdar” dedi.

‘DEDE KORKUT AĞIR BASAR’

Keşfin Türkoloji dünyasında yankı uyandırdığını söyleyen Ekici şöyle konuştu: “Mevcut nüshaların başka metinlerden alıntılanıp alıntılanmadığı 200 yıldır tartışılıyor. Dresden Nüshası, 1815 yılında keşfediliyor. O zamandan beri Dede Korkut ile ilgili tartışmalar devam ediyor. Bu bakımdan 13. Boy (Türkistan Nüshası) Türklük bilimine, tarihine, kültürüne çok önemli bir katkı oldu. Dede Korkut’un tam olarak kim olduğu tartışılsa da Oğuz boylarının destanlaşmış anlatmalarını derli toplu bir biçimde aktaran bir anlatıcı olduğu biliniyor. Dede Korkut’un anlattığı hikâyeler ancak XV. yüzyılda yazıya geçirilebilmiştir. Türk edebiyatının önemli sözlü ve yazılı yaratmalarından olan Dede Korkut anlatmaları, Türk boylarının Türkistan, Kafkasya, Azerbaycan ve Anadolu coğrafyalarını vatana dönüştürmeleri ile Oğuz Beylerinin mücadelelerini ve günlük yaşamlarını konu alır. Oğuz boylarının çeşitli kahramanlık anlatmaları, Oğuz alplarının töreleri ve gelenekleri doğal çevre içinde anlatılır. Dede Korkut anlatmaları yer yer şiir, yer yer düz yazı biçiminde yazıya geçirilmiştir. Eşsiz değerdeki bu yazmalar, önce Almanya’nın Dresden Kraliyet Kütüphanesi’nde bulunmuş ve Türkçeye ilk kez Kilisli Rifat Bilge tarafından aktarılmıştır. Bu nüshanın adı, ‘Kitab-ı Dedem Korkut âlâ Lisan-ı Taife-i Oğuzan’dır. Günümüz Türkçesindeki anlamı ‘Oğuzların Diliyle Dedem Korkut Kitabı’dır. Bu nüshada bir mukaddime ve 12 destanî anlatma vardır. Vatikan’da 1952 yılında bulunan ve ‘Hikâyet-i Oğuz Name-i Kazan Beg ve Gayrı” adını taşıyan nüshada ise bir mukaddime ile altı anlatma yer almaktadır. Nüshalardaki anlatmalar, Kuzeydoğu Anadolu ve Azerbaycan bölgelerindeki Müslüman Oğuzların hayatını anlatmaktadır. Türkolojinin en büyük isimlerinden kabul edilen Prof. Dr. Fuat Köprülü, Dede Korkut’un Türk edebiyatı ve kültürü için önemini şöyle anlatmıştır; ‘Bütün Türk edebiyatını terazinin bir gözüne, Dede Korkut Kitabı’nı da diğer gözüne koysanız Dede Korkut ağır basar.’ cümlesiyle kitabın önemini anlatmaktadır” dedi.

‘DÜNYA İÇİN ÖNEMİNİ VURGULADI’

UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Başkan Vekili olarak da görev yapan Prof. Dr. Ekici; adı geçen kitapla ilgili son olarak şunları söyledi; “2015 yılından beri UNESCO listelerinden ‘İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne Dede Korkut mirasını kaydettirmeye çalıştıklarını; 2016 yılında kayıt için yapılan başvurunun, 2018 yılında olumlu bir şekilde tamamlanıp Türkiye, Azerbaycan ve Kazakistan’ın ortak mirası olarak ‘Dede Korkut-Korkut Ata Mirası: Kültürü, Efsaneleri ve Müziği’ adıyla söz konusu listeye kaydedildiğini ve böylece Dede Korkut’un bir dünya mirası hâline geldiğini ve ‘Dede Korkut Bir Dünya Mirasıdır” diyerek Dede Korkut-Korkut Ata geleneğinin sadece Türkler için değil dünya için önemini vurguladı.

Güncelleme Tarihi: 27 Haziran 2019, 18:26
YORUM EKLE
YORUMLAR
Yilmaz Dursun
Yilmaz Dursun - 3 ay Önce

Tanrı bizimle Yaşanıl olaçak
Sözümüzü Töremizi ezberleyeçek
Bizimle Sevinil olaçak
Tanrı Türk'e Yar olaçak

İbrahim Kılınç
İbrahim Kılınç - 3 ay Önce

Geçmişimize ışık tutacak kültürümüze renk katacak bir buluş. Uğraşanların emeklerini kutlarım.

Yasemin Sarıkaya
Yasemin Sarıkaya - 3 ay Önce

Müthiş bir buluş! Dede Korkut Hikayeleri, Türk kimliğini anlama ve anlatmada bir baş yapıttır.
Üçüncü nüshanın da bizim hocalarımız tarafından bulunması da ayrıca çok gurur vericidir. Emeği geçen herkesi özellikle değerli hocam Profesör Metin Ekinci’yi kutluyorum.