Divan-ı Lügati't Türk Atasözleri

Divan-ı Lügati’t Türk Atasözleri

Divanü lügati't Türk Atasözleri, Kaşgarlı Mahmud'un yazmış olduğu Divanü lügati't Türk adlı eserde bulunan Türk atasözleridir.


Bilinen en eski Türk lûgatı Dîvân ü Lûgât-it Türk‘de çok sayıda atasözü bulunduğu, bunların ise türlerinin günümüze ulaşmış belki en eski numûneleri olduğu bilinmektedir.


Dîvân ü Lûgât-it Türk‘de Türkçe, kelime olarak sözlükte, kurulan cümleler içinde ve misâlen getirilen ata sözlerinde, dörtlüklerde ve beyitlerde kullanılmıştır. 

Türkçe kelimeleri kullanarak lûgat yapmak, Kaşgarlı Mahmud'un zâten asıl maksadıdır. Bu kelimeleri açıklamak için kurduğu cümlelerde kullanılan Türkçe ise yazarın kendisine âittir.

Kaşgarlı Mahmud'un eserinde kullandığı atasözleri, Türkçenin anonim kültür, san’at ve edebîyât ürünleridirler. Bu bakımdan bu önemli edebiyat unsurunu bir arada görebilmek amacıyla, alfabetik olarak derlemeyi uygun bulduk.


Dîvânü Lûgât-it Türk‘de 1. ciltte 163, 2. ciltte 51 ve 3. ciltte 104 adet olmak üzere toplam 318 adet “Sab” denilen ata sözü vardır. Bunların 3 adedi, kendilerine “ata sözü” denilmesine rağmen, lûgatte geçen bâzı kelimelerin cümle içindeki kullanılışını göstermek için kurulmuş basit misâl cümleleridir.

1. cilt, 369’daki “0l keçişni sub iletti” yâni “O keçisini suya götürdü” ile 1. cilt 386’daki “Ol kulın tepik tepdi” yâni “O adamını tekmeledi” cümlelerinin ata sözü oldukları söylenemez.

1. cilt 244’deki “Oñay irpeldi iş” ise düzeltilerek “Oñay iş irpeldi”, yâni “Kolay iş biçildi, bitirildi” hâline sokulsa bile, bu sözün atasözü ile bir ilişkisi yoktur. Bu bakımdan ata sözü denilen 318 adet deyişten 315 adedi gerçek atasözüdür.


Bu 315 adet atasözünün 3’ü 3 kez, 26’sı da 2 kez, ya aynen veya çok az farklılıklarla tekrar kullanılmışlardır. Böylece atıl olanlarının adedi 32’dir ve 315’ten çıkarıldığında atasözlerinin sayısı 283’e iner.

 

Divanu Lügati’t Türk Atasözleri

Lütfen atasözlerini alfabetik olarak okumak için harflere tıklayınız.

A B C Ç D E F G H I İ K L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z

DİVANU LÜGATİ'T TÜRK HAKKINDAKİ TÜM YAZILAR İÇİN TIKLAYIN: DİVANU LÜGATİ'T TÜRK

Yorumlar (1)
Ddrfswr 1 yıl önce
Ddedddfffsddddsddsffsxsd
28°
açık