Kara delik nedir? Kara Delikler Hakkında İlginç Gerçekler

Kara delikler, yıldız kaynaklı kara delikler, devasa kütleli kara delikler ve orta seviye kara delikler olmak üzere 3 çeşittir.

Kara delik nedir? Kara Delikler Hakkında İlginç Gerçekler

Kara delik nedir? Kara Delikler Hakkında İlginç Gerçekler

Yazan: Merve Göktaş

Kara delikler evrendeki en ilginç ve en etkileyici yapılardan biridir. Çok fazla yoğunluğa ve çok güçlü çekim gücüne sahiptirler. Yakın mesafelerinde bulunan her şeyi yutabilirler. Albert Einstein, ilk kez 1916’da görelilik kavramı ile kara delikleri öngördü. ‘Kara Delik’ terimi, 1967’de Amerikalı gökbilimci John Wheeler tarafından ilk kez kullanıldı ve ilk kara delik 1971’de keşfedildi.

Kara delikler, yıldız kaynaklı kara delikler, devasa kütleli kara delikler ve orta seviye kara delikler olmak üzere 3 çeşittir.

1. Yıldız Kaynaklı Kara Delikler

Bir yıldızın ömrü bittiğinde söner veya kendisini yok eder. Küçük yıldızlar söndüğünde farklı kozmik maddelere dönüşebilir. Büyük yıldızlar söndüğünde ise, yıldız kaynaklı kara delikleri oluşturabilirler. Yıldızların sönmesiyle oluşan kara delikler, son derece yoğundurlar. Olağanüstü çekim kuvvetlerine sahip olan bu kara delikler, yakınındaki galaksilerden çektikleri toz ve gaz ile boyutlarını büyütürler. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’ne göre Samanyolu’nda birkaç yüz milyon dolar var.

2. Devasa Kütleli Kara Delikler

Küçük boyutlu kara deliklerin uzaydaki sayıları çok fazla olsa da, devasa kütleli kara deliklerin etkisi kat kat daha fazladır. Kütleleleri Güneş’ in kütlesinin milyarlarca katıdır. Bu kara deliklerin Samanyolu dahil her galaksinin merkezinde olduğu düşünülmektedir. Bilim insanları bu kadar büyük kara deliklerin nasıl ortaya çıktığı konusunda emin değiller. Etraflarında bol miktarda bulunan toz ve gaz gibi materyallerin, bu kadar muazzam boyutlara ulaşmalarına olanak sağladığı düşünülüyor. Devasa kütleli kara delikler, bir araya gelen yüzlerce veya binlerce minik kara delikten kaynaklanıyor da olabilir. Üçüncü seçenek ise, bir yıldız kümesinin sönmesi, hep birlikte sönen bir yıldız grubu.

3. Orta Seviye Kara Delikler

Bilim insanları bir zamanlar kara deliklerin sadece küçük veya büyük boyutlarda olduklarını düşünmüşler, ancak son araştırmalar orta büyüklükteki kara deliklerin var olma ihtimalini ortaya çıkardı. 2014 yılında gökbilimciler bir spiral galaksi kolunda orta seviye kütleye sahip kara deliğin varlığını keşfettiler. Böylece orta büyüklükteki kara deliklerin varlığı ispatlanmış oldu.

Kara Delik Nasıl Oluşur: Teoriler

Kara delikler inanılmaz derecede büyük kütleye ve çekim gücüne sahiptir. Hiçbir şey onların çekim gücünden kaçamaz. Klasik fiziğe göre ışık bile bir kara delik tarafından yutulabilir. Bu kadar güçlü bir çekim gücü kara delikleri gözlemleme konusunda sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Bilim insanları bir yıldızı gözlemledikleri gibi bir kara deliği gözlemleyememektedir. Bunun yerine toz ve gazlardan yayılan radyasyonun doğruluğuna inanmak zorunda kalırlar. Bazen de bir madde kara deliğe doğru çekilirken kara deliğin olay ufku denilen dış çevresinden merkeze doğru ani bir hızla seker ve bu da parlayan bir enerji oluşturur. Kara deliğin kendisi görülmemesine rağmen , bu enerji çok uzak mesafelerden bile görülebilir.

Kara Delikler Hakkında İlginç Gerçekler

  • Uzun zaman önce ortaya atılan bir teoriye göre, bir kara deliğe düşerseniz, çekim gücünün sizi bir spagetti gibi uzatabileceği ancak kara deliğin merkezine ulaşmadan öleceğiniz düşünülmekteydi. 2012’de Nature’ de yapılan araştırma, bunun böyle olmayacağını, kara deliğin çevresinin bir ateş duvarı gibi hareket ettiğini ve yaklaşıldığı anda kişiyi yakacağını ileri sürdü.
  • İlk keşfedilen kara delik Cygnus X-1’dir. 1971’de bilim insanları Cygnus X-1’den gelen radyo dalgalarını tespit ettiler ve kara delik olarak tanımladılar.
  • Cygnus X-1, Stephen Hawking ile diğer bir fizikçi olan Kip Thorne arasındaki dostça bir bahis oyununun konusuydu ve Hawking, kaynağın kara delik olmadığını iddia etti. 1990 yılında ise yenilsini kabul etti.
  • Big Bang’den hemen sonra minyatür kara delikler oluşmuş olabilir. Hızla genişleyen uzay, bazı bölgeleri Güneş’ten daha küçük bu kara deliklere sıkıştırmış olabilir.
  • Bir yıldız bir kara deliğin çok yakınından geçerse, parçalanabilir.
  • Bilim insanları, Samanyolu’nda 10 milyondan milyarlarca fazla kara delik bulunduğunu ve Güneş’in kütlesinin yaklaşık üç katı büyüklüğünde kütlelerinin bulunduğunu söylüyorlar.

Kaynak: https://www.space.com/15421-black-holes-facts-formation-discovery-sdcmp.html

Güncelleme Tarihi: 11 Nisan 2019, 15:00
YORUM EKLE