06
Ara 2018
Yap- fiili ve Yaprak Sözcüğü

Yaprak sözcüğünün ulaşılabilen en küçük parçası (kök demek istemiyorum) yap- fiili... Ancak bahsettiğimiz yap- fiili Türkiye Türkçesindeki "gerçekleştirmek, oluşturmak" anlamına gelen yap- fiili değil.  Türkçede iki tane yap-...

MAKALEYİ OKU
29
Kas 2018
“TONGAYA DÜŞMEK” DEYİMİNDEKİ TONGA SÖZCÜĞÜ ÜZERİNE

Tonga sözcüğünün anlamını TDK 'tuzak, hile" olarak veriyor. Bu sözcüğün tek başına kullanımına herhangi bir eserde rastlanmamış, sürekli deyim içinde kullanmışız bu sözcüğü. Kullanımdan düşen sözcükler; deyimler, ikilemeler,...

MAKALEYİ OKU
23
Kas 2018
Yo fiilinden türeyen üç sözcüğümüz: Yontmak, Yozlaşmak, yok

Eski Türkçe devresinden günümüze değin her dönemde kullanımına rastlanabilen bir sözcük: yok Bu sözcüğün kökü yo- eylemi. Öldürmek, yok etmek anlamlarına geliyor. Yontmak eylemi de aynı kökten gelir: yo-n-t Bu fiilde görülen ekler...

MAKALEYİ OKU
16
Kas 2018
Anadolu Ağızlarında Kullanılan Eskicil Vasıta Hali Eki -n Eki Üzerine Bir Not

Türkiye Türkçesinde vasıta hali eki, "ile" sözcüğünün ekleşmiş şekli olan -lA ekidir. Aslında ekleşmiş biçimi değil de "ekleşme sürecindeki biçimi" demek daha doğru olur. Çünkü +la eki vurgu bakımından ve biçim bakımından hala...

MAKALEYİ OKU
31
Eki 2018
On İki Hayvanlı Türk Takvimi Üzerine

MS 550-580 yıllarına ait Çin yıllıklarında Türkler için "Yılların birbirini izleyişini bilmezler, onları ancak yeşeren otlara göre sayarlar.” diye bir ibare geçer. Her ne kadar Lois Bazin 586 olarak verse de 12 Hayvanlı Türk Takvimi'nin...

MAKALEYİ OKU
31
Eki 2018
Susa- fiilindeki +sa- eki üzerine

Susa- fiilindeki +sa- eki üzerine Türkçemizde eklendiği fiile isteklenme anlamı katan, isimden isim yapım ekimiz +sa eki üzerinde konuşmaya değer bir ek. Son zamanlarda çaysa- şeklinde bir fiilde bile bu eki tanıklamaya başladık. Gerekse-, umursa-,...

MAKALEYİ OKU
29
Eki 2018
Divanu Lugati’t-Türk’teki Sözcük Sayısı

Kaynaklarda Divanu Lugati't-Türk'teki sözcük sayısı için genellikle 7500- 8500 arasında rakamlar geçer ancak Kaşgarlı'nın sözlüğündeki sözcük sayısı bir türlü netliğe kavuşturulamaz. Bu durumun sebebi açıklama içinde...

MAKALEYİ OKU
08
Eki 2018
Geleceği İfade eden iki sözcük: yarın, sabah

"Görkemli alim Hudu Muhammedov, güzel okuyan öğrencilerine sık sık dermiş: Kötü okuyan arkadaşlarınıza da bir şeyler öğretin.gelecekte size yöneticilik yapacaklar." Bu metinde geçen sabah sözcüğüne dikkatinizi çekmek istiyorum: Bu sözcük...

MAKALEYİ OKU
30
Eyl 2018
"Kanat" Sözcüğü Üzerine

Bu sözcüğün geçtiği en eski kaynak Uygur Dönemi fal kitabı Irk Bitig'dir: 'kuġu kuş kanatıŋa urup...” 'Kana” sözcüğü Moğolcada 'tüy” anlamına gelir. Sondaki -t eki ise Moğolcada ve Göktürk Türkçesinde çokluk...

MAKALEYİ OKU
27
Eyl 2018
TÜRKÇENİN SÖZCÜK TÜRETME GÜCÜ ÜZERİNE

Bilgisayar donanımlarını test etmek amacıyla geliştirilmiş bazı yazılımlar vardır. Bu tür yazılımlara bilişim dünyasında 'Benchmark” adı veriliyor. Grafik başarımını test eden programlara ise '3D Mark” deniyor. Diğer pek...

MAKALEYİ OKU
01
Eyl 2018
Divanu Lugati't-Türk'ten İlginç Bir Anlam Değişmesi

Türk dilinin ilk sözlüğü Divanu Lugati't-Türk'ün sayısız hazine ile dolu olduğunu söylemeye bile gerek yok. Türkolojinin gerek gramer gerek kültürel araştırmalarında en değerli kaynaklar arasında olan bu sözlükten ilginç...

MAKALEYİ OKU