Özbekçede Kullanılan kelimeler ve Türkçe Anlamları

Özbekçede Kullanılan kelimeler ve Türkçe Anlamları

Özbekçede Kullanılan kelimeler ve Türkçe Anlamları

Özbekçede Kullanılan kelimeler ve Türkçe Anlamları

abadiy  ebedî, ilelebet, kalıcı
abadiyan  ebediyen
abjir  becerikli
achchiq  acı
achchiqlanish öfke
achchiqlanmoq hiddetlenmek
achinmoq  hayıflanmak
achitqi  maya
adab  edep
adabiy  edebî
adabiyot  edebiyat
adash  adaş
adashmoq sapıtmak, şaşmak, şaşırmak, yanılmak
adib  edip, yazar
admiral  amiral
adolat  adalet, hak
adolatsizlik mağduriyet
adovat  kin, düşmanlık
adres  adres
afsona  efsane, mitoloji, söylenti
afsus  yazık
afsuski  maalesef
afsuslanmoq hayıflanmak
afzal  yeğ
agar  eğer, şayet
ag’darmoq devirmek, yıkmak
ahamiyat  ehemmiyet, önem
ahamiyat  ehemmiyet, önem
ahdlashgan nişanlı
ahliya  munis, cana yakın
ahmoq  ahmak, aptal, salak
ahmoqlik  hamâkat
aholi  nüfus
ajablanmoq garipsemek, hayret etmek, şaşırmak
ajabo  acaba
ajal  ecel
ajdar  ejder
ajdod  ecdat, soy
ajoyib  acayip, güzel, harikulâde, ilginç, şaşırtıcı
ajralishmoq boşamak
ajralmoq  ayrılmak
ajratmoq  ayırmak, sökmek
aka  ağabey
aks  aksi, hayal
aksariyat  çoğunluk, ekseriyet
aksilharakat irtica
aksirmoq  aksırmak
aks-sado  yankı
aktiv  aktif
aktyor  oyuncu
alahlamoq sayıklamak
alahsiramoq sayıklamak
alam  elem
alanga  alev
alayna  açıkça
albatta  elbette, illâ, ille, tabiî
aldamchi  dolandırıcı, üçkâğıtçı
aldamoq  aldatmak, dolandırmak, oyalamak
aldanmoq  kanmak, kapılmak
aldoqchi  kalleş, sahtekâr
aldov  iğfal
aldovchi  hokkabaz
alhamdulilloh elhamdülillah
alifbe  alfabe
alkogol’  alkol
alla  ninni
Alloh  Allah, Hak
almashgan değişik
almashish  değişim, mübadele
almashmoq değişmek
almashtirish değişim, mübadele
almashtirmoq değiştirmek
a’lo  pekâlâ, yeğ
alohida  ayrı, müstesna
alomat  alâmet, nişan
aloqa  alâka, ilgi, ilişki, irtibat
aloqador  ilişik
aloqalanmoq yanaşmak
alvido  elveda
amaki  amca
amal  işlem
amaldagi  cari, geçerli, muteber, yürürlük
amaliy  uygulamalı
ambulatoriya muayenehane
amin  emin
amma  hala
ammo  ama, fakat
amr  emir
an’ana  âdet, gelenek
an’anaviy  mutat
andisha  endişe
anglamoq  anlamak
anglashmoq anlaşmak
aniq  belli, dakik, etken, kesinlikle, muhakkak, müşahhas, okunaklı
aniqlamoq saptamak
aniqlik  hassasiyet, vuzuh
anjir  incir
anketa  anket, sicil
anor  nar
anqov  şaşkın
antiqa  yaman
aprel’  nisan
aqidaparast yobaz
aql  akıl, zihin
aqllilik  sağduyu
arafa  arife
aralash  karışık
aralashgan karışım
aralashish müdafaa
aralashmoq karışmak
arava  araba
arbob  erbap
arg’imchoq salıncak
ari  arı
ariza  dilekçe
ark  kemer
armiya  ordu
armon  ukde
armug’on  armağan
arpa  arpa
arqon  ip
artmoq  kurulamak, silmek
arvoh  hayalet, hortlak
arzimagan cüz’î
arzon  ucuz
arzonlashmoq ucuzlaşmak
arzonlashtirish ıskonto
arzonlashtirma indirim
asab  sinir
asabiy  asabî, sinirli
asabiylashmoq sinirlenmek
asablanmoq huylanmak
asal  bal
asar  eser, yapıt
asbob  alet
ashula  şarkı
ashyo  eşya, şey
asil  soylu
asil  asıl
asilzoda  asil
asirlik  esaret
askar  asker, er
asl  asıl
aslaha  silah
aslida  zaten
aslo  asla
aslzoda  soylu
asorat  esaret
asos  esas, ilke, kaide, kanıt, menşe
asosan  esasen
asosiy  başlıca, genel
asr  asır, yüzyıl
asramoq   korumak, sakınmak
assotsiatsiya çağrışım
asta  yavaş
astag’furulloh estağfurullah
asta-sekin gitgide, gittikçe
ata  ata
atama  tabir
atamoq  adamak
atir  ıtır
atirgul  gül
atir-upa  ıtriyat
atoqli  ünlü
atrof  çevre, dolayı, etraf, ortalık, yöre
avaylamoq sakınmak
avf  af
avgust  ağustos
avliyo  ermiş, evliya
avlod  evlât, kuşak, nesil, soy
avtobus  otobüs
avtomatik otomatik
avtomobil’ araba
avtonom  muhtar
avval  evvel, önce, peşin
avvalo  evvelâ, hele, ilkin, siftah
axloq  ahlâk, maneviyat, moral
axloqsiz  müstehcen, soysuz
ayamoq  esirgemek
ayb  ayıp, kabahat, kusur, suç
aybdor  fail, suçlu
ayblamoq  ayıplamak, kınamak, suçlamak
ayblanmoq gocunmak
ayblanuvchi sanık
ayblilik  yüzkarası
ayblov  itham
ayg’oqchi  jurnalist; casus, ayakçı
ayiq  ayı
ayirmoq  ayırmak
aylanmoq  devretmek, dolanmak, dönmek
aylantirmoq çevirmek
aynan  işte
ayni  aynı
ayniqsa  başlıca, bilhassa, özellikle
ayol  bayan, kadın
ayon   ayan, açık, belli
ayovsiz  acımasız
ayoz  ayaz
ayri  çatal
ayricha  ayrı
ayron   ayran
aytarli  yeterli
ayyor  kurnaz
aza   matem, yas
azal   ezel
azamat   kudret; gürbüz
aziz   aziz, değerli, kutsal
a’zo  aza, organ, uzuv, üye
azob   azap
azoblanmoq  kahrolmak
azob-uqubat işkence
azon   ezan
azroil  azrail
bachkanalik sululuk
bachki  kuzu
badal  karşılık
badan   beden
badavlat  müreffeh, varlıklı, zengin
badbashara suratsız
badbin   kötümser
badfe’l   huysuz
badjahl   hırçın
badqovoq  somurtkan
badxulq   huysuz
bagaj   bagaj
bag’ishlamoq adamak
bag’ritosh kalpsiz
bahavo   havadar
baho   fiyat, not
bahor   bahar, ilkbahar
bahr   değer
bahs   münakaşa
bahslashmoq  kırışmak, yüzleşmek
bajarish  tahakkuk
bajarmoq  kotarmak
bajaruvchi  fail
baland   yüksek
balandlik  yokuş
balchiq  çamur
baliq  balık
balki  belki
ball  puan
balli  bravo
balo  belâ
banan  muz
band  madde
banda  kul
bandargoh iskele
bank  sandık
banna  banyo
bannaxona banyo
baqaloq  şişko
baqiriq   çığlık
baqirmoq  bağırmak, kükremek, zırlamak
baqlajon  patlıcan
baquvat  sağlam
baquvvat  dinç
baraka  bereket
baravar  beraber
baravarlashtirmoq dengelemek
bardoshli  dayanıklı
bardoshlilik mukavemet
barg  yaprak
bari  olanca
barmoq  parmak
barqaror  sabit
barqarorlik istikrar
bashara  surat
bashoratchi kâhin
bastalamoq bestelemek
batal’on  grup
baxmal  kadife
baxshi  ozan
baxt  saadet
baxtiyor  mes’ut, mutlu
baxtli  mes’ut, mutlu
baynalmilal beynelmilel, enternasyonal
bayonot  beyanat, demeç
bayram  bayram
bayroq  bayrak, sancak
ba’zan  kâh
ba’zi  bazı
bebosh  haylaz
bechora  miskin, zavallı
bechorahollik sıkıntı
befoyda  hayırsız, nafile
begona  yabancı
begonalashmoq uzaklaşmak
begonasiramoq yadırgamak
begunoh  masum
behad  aşırı
behayo  müstehcen
behi  ayva
behisoblik  ifrat
behuda  nafile
beka  asil kadın
bekach  yüksek dereceli şahısların hanımı
bekat  durak
bekor  boş
bel  bel, vasat
belanchak salıncak
belbog’  kuşak
belgi  alâmet, nişan, simge, şiar
belgilamoq belirlemek, işaretlemek, kaydetmek, kesmek, saptamak
bemor  hasta, rahatsız
beor  yılışık, arsız
beparvo  gafil, ihmalkâr, vurdumduymaz
beparvolik gaflet, ihmal
beqaror  değişken, mütereddit, oynak
ber-  ver-
berahm  gaddar
berilgan  düşkün, maruz
berilmoq  kapılmak
berkitmoq örtmek
bermoq  vermek
beshik  beşik
bet  sahife, sima, yüz
betakalluf lâubalî
betaraf  çekimser, yansız
betartib   karmakarışık
betayin  kalleş, serseri, uçarı
bezak  motif, nakış, süs
bezaksiz  yalın
bezamoq  süslemek
bezanmoq donanmak
bezdirish  taciz
bezdirmoq sırnaşmak
bezgak  sıtma
bezmoq  bezmek, usanmak
bezovtalik üzüntü
bibliografiya kaynakça
bichilgan  hadım
bichim  biçim, kesim, üslûp
bichmoq  biçmek
bilaguzuk  bilezik
bil’aks  bilâkis
bilan  ile
bildirgich  kılavuz, rehber
bildirish  bildiri, demeç
bildirmoq   lütfetmek
bilim  bilgi, irfan, kültür
bilimdon  uzman
bilinmoq  belirmek, yansımak
bilish  marifet
bilmoq  bilmek
bilvosita  dolayısıyla
binafsha  menekşe
binafsharang mor
bino  bina, yapı
birakay  lâyık, değerli, çok güzel
birdamlik  dayanışma
birgalikda  beraber, birlikte, ortaklaşa
birgalikdagi müşterek
birgina  biricik
biri  birisi
biriktirmoq kenetlemek
birja  borsa
birlashgan müttefik
birlashmoq birleşmek, bitişmek
birlik  oda
biroz  biraz
bismillo  besmele
bismilloh  bismillâh
bitim   antlaşma, kontrat, mukavele, sözleşme
bitiruvchi  mezun
bitishmoq  uzlaşmak
bitkaz-  bitir-
bitmoq  bitmek, yetişmek
bo’lak  bölük, kısım
bob  fasıl
bobo  dede
bodring  hıyar, salatalık
bog’  bağ, bahçe, demet
bog’bon   bahçıvan
bog’ich  ilik, ilmek, ilmik
bo’g’ilmoq solumak
bo’g’in  hece
bo’g’iz  boğaz, gırtlak
bog’lam  demet, ukde
bog’lamoq bağlamak
bog’lanish bağlantı
bog’lash  ilhak
bog’li  izafî
bog’lik  üzerine
bo’g’moq  boğmak
bo’g’oz  boğaz
bog’oz  hamile
boj  gümrük
boja  bacanak
bojxona  gümrük
bokira  bakire
bo’kirmoq  kükremek
bol  bal
bola  çocuk, uşak, velet
bo’ladigan olan
bo’lak  kalıp, parça
bolakay  biricik yavru
bolalamoq üremek
boldiz  baldız
bolg’a   çekiç
bo’lim  daire, dal, fasıl, kesim, kol, madde, masa, şube
bo’linmo  birlik
bo’lishmoq üleşmek
bo’lishsiz  olumsuz
bo’lmoq  bulunmak, olmak, yapmak
bolt  cıvata
bolta  balta
boq  bağ
boqmoq   bakmak, beslemek, gözetmek, gütmek
bor  mevcut, var
bora-bora gitgide, gittikçe
bo’ri  kurt
boricha  olanca
borish  gidiş
borlik  varlık
borliq  varlık
bormoq  varmak
bo’ron  fırtına
bo’rttirmoq abartmak
bor-yog’i  ancak
bo’sa  öpücük
bosh  baş, başlıca
bo’sh  boş
bosh  genel
bo’sh  gevşek
bosh  kafa, kelle
bo’sh  serbest
bo’shalmoq boşalmak
bo’shamoq boşalmak
bo’shashmoq gevşemek
bo’shatish tahliye
bo’shatmoq kotarmak, salmak
boshlamoq başlamak
boshlang’ich başlangıç
boshlangich iptidaî
boshlanish siftah
boshliq  amir, başkan, elebaşı, lider
boshlovchi öncü
boshoq  kelle
boshpana  konut, kümes, sığınak
boshqa  başka, diğer, gayri, öbür, öte, öteki
boshqariluvchi güdümlü
boshqarish yönetim
boshqarma idare, işletme
boshqarmoq çevirmek, yönetmek
boshqaruv idare
boshqaruvchi yönetici
boshqatdan yeniden
boshqotirma bulmaca
bosma  baskı
bosmaxona matbaa
bosmoq  basmak, dövmek, tabetmek
bosqich   aşama, merhale, mertebe, safha
bosqin  basamak, baskın, saldırı
bosqinchi  saldırgan, şakî
bostirmoq sindirmek
botir  er, yiğit
botmoq   batmak
bo’xton  iftira
bo’y  boy
boy  varlıklı, zengin
boyagi  demin
bo’ydoq   bekâr, mücerret
bo’yin  boyun, ense, gerdan
boylamoq  sarmak
boylanmoq  sarılmak
boylik  servet, var, varlık, vüs’at
bo’yomoq  boyamak
bo’yoq  boya
bo’yrak  böbrek
bozor  çarşı, pazar, piyasa
bozorgir  rayiç
bozori  revaç
bu  bu
bufet  kantin
bug’doy  buğday, tahıl
bug’doyrang esmer
bu’g’ilmoq bunalmak
bugun  bugün
buhron  buhran, kriz
bukilmoq  yamulmak
buklangan  kıvrak
bukmoq  bükmek, kırmak
bukur  kemer
bulamoq  bulamak
bulbul  bülbül
bulg’amoq bulamak
bulg’angan bulanık
bulg’anmoq kirlenmek
buloq  çeşme, kaynak, membâ, pınar
bulut  bulut
bunday  şöyle
bunyod kel- ortaya çıkmak
buqmoq  kıvırmak
buralgan  kıvrak
buramoq  kıvırmak
burch  ödev
burchak  köşe
burga  pire
burgut  kartal
burilish  viraj
burilmoq  dönmek, kıvırmak, sapmak
burishmoq kırışmak
burkamoq sarmak
burkanmoq sarılmak
burki  kemer
burmoq  çevirmek
burro  keskin
burulish  dönüm
burun  burun
but  bacak, put
butun  bütün, hep, olanca, sağlam
buvi  nene, nine
buxgalteriya muhasebe
buyon  geri
buyruq  buyruk, emir
buyuk  büyük, kodaman, ulu, ulvî, yüce
buyurmoq buyurmak, emretmek, ısmarlamak
buyurtma  sipariş
buyurtmachi müşteri
buzg’unchi oyunbozan, yıkıcı
buzilgan  sapık
buzilish  arıza
buzish  ihlâl, tahribat
buzmoq  becermek, bozmak, feshetmek, saldırmak, sarsmak, yıkmak
buzoq  dana
buzuq  sapık
buzuqlik  fuhuş
byuro  masa
byurokratiya bürokrasi
byutjet  bütçe
choq  1. zaman 2. kor
chorsi  kuşak, kare
choynak  çaydanlık
de-  de-
dengiz  deniz
do’st  dost
dum  kuyruk
e-  er-
ehtiyot  ihtiyat
erinchak  tembel
erka  şımarık
erkak  erkek
g’oza  koza
gapir-  konuş-
gilam  kilim, halı
go’dak  tıfıl, çocuk
go’l  saf adam
go’r  mezar
go’sht  et
go’yo  güyâ
gugurt  kibrit
hahsak  eşek
hazil  şaka, hazil
hijja  hece
himo  imâ
ho’kiz  öküz
hovuch  avuç
ichak  bağırsak
ikkala  her iki
ikkalamiz  ikimiz birden, her ikimiz
ikki  iki
ikkovi  ikisi
ilay  kil
ilon  yılan
isbot  isbât
ishtibo  şüphe
jaranglilashish tonlulaşma
jo’ja  civciv
jonivor  canlı
kabi  gibi
kavish  ayakkabı, pabuç
kerak  gerek
kichkina  küçücük
kirpik  kirpik
kiy-  giy-
kiyim  giysi, elbise
ko’cha  sokak
ko’ra  göre
kulimsira-  gülümse-
mahkam  sağlam, muhkem
mayib  sakat
mehmon  misafir
mo’min  mümin
mudir  müdür
mufti  müftü
mujda  müjde
mulozimat nezâket
mushkul  müşkil
muz  buz
muz-qoymak dondurma
narsa  şey, eşyâ
nayrang  hile, oyun
nazir  adak, nezir
ne’mat  nimet
nechük  neden, niçin
nima  ne
nishab  eğim, iniş
niyat  niyet
nonko’r  nankör
nonvoy  fırıncı
noyib  vekil
nozik  nâzik
o’g’il  oğul
o’git  öğüt
o’in  yer
o’lik  ölü
obro  itibar, hürmet
og’iz  ağız
og’zaki  sözlü, şifahi
ojiza  aciz kadın, acize, acuze
oltin  altın
orus  Rus
ottiz  otuz
oychan  düşünceli
oyin  oyun
oynak  ayna
pichoq  bıçak
qalbaki  sahte
qarich  karış
qimmat  kıymet
qirov  kırağı
qisiq  kısık
qo’rqinch  korkunç
qo’shin  ordu
qo’shni  komşu
qoltiq  koltuk (organ)
qorin  karın
qutul-  kurtul-
rostakam(iga) ciddî
sakin  yavaş, sakin
sandiq  sandık
savol  soru
shaftoli  şeftali
shahar  şehir
shox  şuh
siyrak  seyrek
so’zla-  söyle-
soda  sade, basit
soroq  soru
suhbat  sohbet, konuşma
suv  su
tarozi  terazi
tarvuz  karpuz
tek-  değ-
tilla  altın
tola  lif
toqqiz  dokuz
tovush  ses
tulki  tilki
tuproq  toprak
tushish  düşme
tuxum  yumurta
uchala  her üçü
uchalang  üçünüz
uchalasi  her üçü
unli  ünlü, sesli
uy  ev
xarxasha  gürültü, patırtı
xatin  hatun
xijolat  utanç, utanma
xilvat  kuytu, gözden ırak; halvet
xislat  nitelik, vasıf; hıslet
xoroz  horoz
xullos  özet; özetle
xush  hoş
yalang’och çıplak
ye-  ye-
yigirma  yirmi
yiroq  ırak, uzak
yo’lak  patika
yodaki  ezberden
yolg’iz  yalnız
yomg’ir  yağmur
yoqa  yaka
yuza  yüzey, satıh
yuzaki  baştan savma, rastgele
zoraki  istemeden

TÜRK LEHÇELERİ KOLAY ERİŞİM ÇİZELGESİ

Türk lehçeleri, Türk dilleri, Türkçenin şiveleri, Türkçenin lehçeleri,  AZERBAYCAN TÜRKÇESİ, KAZAK TÜRKÇESİ, KIRGIZ TÜRKÇESİ ÖZBEK TÜRKÇESİ, TÜRKMEN TÜRKÇESİ

Lehçe Nedir?

Lehçeler, bir dilin bilinmeyen, çok eski dönemlerinde ayrılmış kollarına denir. Başka bir deyişle, bir dilin birbirinden uzak bölgelerde, çeşitli nedenlerle, ses, söz dizimi ve söz varlığı bakımından değişikliğe uğramış biçimine lehçe (Alm: Dialekt; Fr: dialecte; İng: dialect) denir.

Tanımlardan da anlaşılacağı gibi, 'ağız'da genellikle ses ve söyleyiş farklılığı varken, lehçede ses ve söyleyiş farklılığıyla birlikte, dilin yapısı (söz dizimi) ve söz varlığı da değişmektedir. O kadar ki, bu farklılıklar zamanla lehçelerin birer dil olmasına bile yol açmaktadır. Söz gelimi, Latincenin çeşitli lehçeleri arasındaki farklılık zamanla o kadar büyümüştür ki, sonunda Fransızca, İtalyanca, İspanyolca, Portekizce, Rumence gibi diller ortaya çıkmıştır.

Adriyatik Denizi'nden Çin Denizi'ne kadar uzanan çok geniş bir coğrafyada yaşayan Türkçe de birçok lehçelere ayrılmıştır: Batı Türkçesinin Anadolu, Azerî, Türkmen lehçeleri gibi ve Özbek lehçesi, Kazak lehçesi, Kırgız lehçesi...

Lehçenin ayrı bir dile dönüşmesi olayına Türk dilinde de rastlanmaktadır. Yaşayan Türk lehçelerinden ikisi, bugün artık birer dile dönüşmüştür. Bunlardan biri, Sibirya'da Lena Nehri'nin iki yanında yaşayan Yakut Türklerinin konuştuğu Yakutça diğeri ise, Orta Volga bölgesinde Kama Irmağı'nın Volga'ya kavuştuğu yerde yaşayan Çuvaş Türklerinin dili olan Çuvaşçadır.

Bir dilin lehçeleri arasındaki bağı ya da farklılıkları en iyi lehçeler sözlüğü ortaya koyar. Örneğin, W. Radloff'un "Türk Lehçeler Sözlüğü" bu nitelikte bir sözlüktür. Hüseyin Kâzım'ın "Büyük Türk Lugatı" da bu alanda hazırlanmış büyük bir eserdir. Türk lehçeleri hakkında ilk bilgileri veren eserse Kaşgarlı Mahmut'un ölümsüz eseri "Divanü Lugat-it Türk"tür.

 

Türk Dilinin Ağızları (Şiveleri) (Boy adları ile)


Sibirya ve Altay alanı:
1. Karagas
2. Soyan
3. İrtiş ve Tobol
4. Altay
5. Telengit
6. Teleüt
7. Tuba
8. Kumandı
9. Lebed
10. Sagay
11. Beltir
12. Kaç
13. Koybal
14. Kızıl
15. Şor
16. Kamasin
17. Çalım ve Çat

Doğu Türkistan alanı
18. Uygur
19. Sarı Uygur
20. Tarançi

Batı Türkistan alanı
21. Karakalpak
22. Özbek
23. Kırgız
24. Kazak
25. Türkmen

Kafkasya ve İran alanı
26. Nogay
27. Kundur
28. Karaçay
29. Balkar (Malkar)
30. Kumuk
31. Azerbaycanlı
32. Kaşkay
33. Afşar
34. Kacar
35. Şahseven
36. Karadağlı
37. Karapapak
38. Hamse
39. Halaç
40. Kengerlu
41. Horasani
42. Karayi
43. Karaçorlu

Kuzey alanı (Urallardan Balkanlara kadar)
44. Kazan, Tatar
45. Atrahan
46. Başkırt
47. Kırım
48. Karayim
49. Gagavuz
50. Türkiye, Oğuz

 

TÜRKÇENİN LEHÇELERİ VE YAYILDIKLARI COĞRAFYA


Burada, (biri dışında) tüm Türk topluluklarının kendi dillerini yani Türkçenin lehçelerini ve şivelerini anadil olarak konuştukları kabulu kesinlikle yanlış olmayacaktır. İkinci dil olarak ise, geçmişte veya günümüzde de bağımlı bulundukları devletlerin resmi dilini konuşmaktadırlar. Bunlar içinden en önemlileri Rusça, Çince, Farsça, Bulgarca ve Ukraynaca'dır. Kuşkusuz bu dillere ayrıca Arapça, Yunanca ile 1960'dan sonra Türklerin işçi olarak yabancı ülkere göçü sonucu öğrendikleri diller olan Almanca, Hollandaca Fransızca ve İngilizce de eklenebilir.

ANADOLU TÜRKÇESİ (TÜRKİYE TÜRKÇESİ): Anadolu Türkçesi, Türk dilleri içinde Oğuz dilleri grubunda yer alır. Toplam nüfusları 85 milyona yaklaşan ve Anadolu, Trakya, Kuzey Kıbrıs'ta (Kıbrıs'taki Türk nüfusu yaklaşık 250 bindir) yaşayan Anadolu Türkleri tarafından konuşulan bu dil, Türk lehçeleri arasında en büyük grubu oluşturur.

AZERBAYCAN TÜRKÇESİ: Anadolu Türkçesine yakınlığı ile bilinen Azerbaycan Türkçesi de Oğuz dil grubundadır. Azerbaycan Türklerinin toplam nüfusu yaklaşık 45 milyon kadardır ve Azerilerin ancak 10 milyon kadarı Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yaşarken yaklaşık 35 milyon Azeri, İran İslam Cumhuriyeti'nin kuzeyinde (Güney Azerbaycan), 500 bini Gürcistan'da ve 150 bini Ermenistan'da yaşamaktadır.

ÖZBEK TÜRKÇESİ: Dilleri Karluk grubunda yer alan "Özbek Türkleri"nin büyük çoğunluğu Özbekistan Cumhuriyeti'nde yaşamaktadır. (35 milyon) Başta Tacikistan olmak üzere Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Afganistan'da yaklaşık 5 milyon Özbek bulunmaktadır.

KAZAK TÜRKÇESİ: Kazakça, Türk dillerinin Kıpçak grubunda yer alır."Kazak Türkleri"nin büyük bölümü Kazakistan'da yaşarken, komşu cumhuriyetlerde de (özellikle Türkmenisten, Moğolistan) Kazak azınlıklara rastlanır ve toplam nüfusları 20 milyonu aşar.

Kırgız Türkçesi: Kırgız dili, Kırgız-Kıpçak grubunda yer alır ve bu dili konuşan Kıgızların sayısı, diğer komşu cumhuriyetlerde yaşayanlarla birlikte 7 milyonu bulur.

TÜRKMENCE: Türkmenistan Cumhuriyeti'nde bugün 6 milyon, diğer bölgelerde de (İran, Irak, Afganistan) yine yaklaşık 3 milyon Türkmen yaşamaktadır. Dilleri Oğuz grubunda yer alır ve Anadolu Türkçesine çok yakın nitelikler taşır.

TATARCA:"Tatar Türkleri"nin 3 milyonu Rusya Devleti'nin içinde (Moskova'nın yaklaşık 750 km güneydoğusunda) Tataristan Özerk Cumhuriyeti'nde (Kazan Tatarları) yaşarken, 1,1 milyon Tatar yine Rusya içindeki Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti'nde, 350 bini Kazakistan'da ve 300 bini ise Kırım Yarımadası'nda (Kırım Tatarları) yerleşmiştir. Dilleri Kıpçak grubundandır.

BAŞKURT TÜRKÇESİ: Günümüzde Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti'nde (Moskava'nın yaklaşık 1.250 km Güneydoğusu'nda 1milyon, diğer bölgelerde ise 2,6 milyon Başkurt Türkü yaşamaktadır. Dilleri Kıpçak grubunda yer alır.


KARAKALPAK TÜRKÇESİ: Dilleri Kıpçak grubunda yer alan Karakalpak Türkleri,Özbekistan'da (Aral Gölü'nün güneyinde) Karakalpak Özerk Cmmhuriyeti'inde yaşarlar; nüfusları 2 milyon civarındadır.

ÇUVAŞ TÜRKÇESİ: Çuvaşistan Özerk Cumhuriyeti'nde (Moskova'nın yaklaşık 600 km güneydoğusunda, Tataristan Özerk Cumhuriyeti'nin kuzeybatısında) 1.5 milyon civarında Çuvaş Türkü yaşamaktadır.

SORS TÜRKÇESİ: Kültür ve dil yönüyle Hakas ve "Altay Türkleri"ne çok yakın olan Sors Türkleri Rusya'nın Kemerowo bölgesinde (Alma-Ata'nın yaklaşık 1.750 km kuzeydoğusunda) yaşarlar; sayıları 55.000 dolayındadır.

ALTAY TÜRKÇESİ: Altay (Oyrat) dili Kırgız-Kıpçak grubunda yer alır. Bu dili konuşan 160 bin Altay Türkü Altay Özerk Cumhuriyeti'nde (Rusya Cumhuriyeti'nde Kemerowo'nın güneyinde, Moğolistan sınırında) yaşarken 70 bini ise diğer bölgelere yerleşmiştir.

UYGUR TÜRKÇESİ: Türklerin ilk yazılı eserlerinde kullanılan Uygurca,Karluk dil grubunda yer alır. Bu lehçeyi konuşan yaklaşık 30 milyon Uygur Türkü günümüzde Batı Çin'de
(Doğu Türkistan'da), çok azı ise Rusya'da yaşamaktadır.


GAGAVUZ (GÖKOĞUZ) TÜRKÇESİ: Dilleri Oğuz dil grubunda yer alan dolayısıyla Anadolu Türkçesine çok yakın olan Gagavuz Türkleri Moldavya'nın güneyinde 1991 yılında kurulan Gagavuz Özerk Cumhuriyeti'nde yaşamaktadırlar; nüfusları yaklaşık 260 bindir. Ayrıca Balkanlar'da ve Rusya'nın çeşitli bölgelerinde dağılmış küçük topluluklara da rastlanır. Stavropol Türkçesi: Türkmence ve Nogay diline çok yakın olan bu dil, bölgeye göç etmiş Türkmenler tarafından konuşulmaktadır.

KUMUK TÜRKÇESİ: Kumuk Türkçesi Kıpçak grubundan olmakla birlikte Anadolu, Azeri ve Karaçay dillerine yakınlık da gösterir. Toplam nüfusları 800 bin kadar olan "Kumuk Türkleri"nin yaklaşık 250 bini Dağıstan bölgesinde (Kuzeydoğu Kafkasya'da) yaşamaktadır.

KARAÇAY TÜRKÇESİ: Karaçay dili Kıpçak grubundan olup, Karaçay-Çerkes Özerk Cumhuriyeti'nde (Gürcistan'ın 200 km kuzeyinde) yaşamakta olan yaklaşık 360 bin Karaçaylı tarafından konuşulmaktadır. Balkar (Malkar) Türkçesi: Dilleri hemen hemen Karaçay Türkçesi ile aynı olan Balkar Türkleri Gürcistan'nın kuzeyinde, bu ülkeye komşu olan Balkar Özerk Cumhuriyeti'nde yaşamaktadır; sayıları 150 bin civarındadır.

KARAİM TÜRKÇESİ: Kıpçak dil grubuna ait Karaim dili bugün çok az Karaim Türkü tarafından konuşulmaktadır. Bunlar, Ukrayna'nın batısı, Litvanya ve Polanya'da yaşamaktadır.

HAKAS TÜRKÇESİ: Hakas Türkçesi Kırgız dil grubuna çok yakın olup,Hakas Özerk Cumhuriyeti'nde yaşayan yaklaşık 180 bin Hakas Türkü tarafından konuşulmaktadır.


NOGAY TÜRKÇESİ: Nogay Türkleri, Stavropol ve Dağıstan Bölgesi,Çeçen-İnguş Cumhuriyeti ve de Karaçay-Çerkes bölgesinde dağınık olarak yaşamaktadırlar. Dilleri Kıpçak grubunda yer alan "Nogaylar"ın sayısı 175 bin dolayındadır.

TUVA TÜRKÇESİ: Yaklaşık sayıları 420 bin tahmin edilen "Tuva Türkleri"nin 200 bini Tannu-Tuva Halk Cumhuriyeti'nde (Moğolistan'nın kuzey sınırına komşu bölgede) yaşamaktadır.

YAKUT (SAKA) TÜRKÇESİ: Moğolcanın etkisi ile hayli değişikliğe uğrayan Yakut dili, tahmini sayıları 800 bin olan ve büyük çoğunluğu Yakut Özerk Cumhuriyeti'nde (Çin sınırına 1.250 km uzaklıktaki Doğu Sibirya'da) yaşayan Yakut Türkü tarafından konuşulmaktadır.

KAŞKAY TÜRKÇESİ: Anadolu ve Azeri Türkçesine çok yakın bir Türkçe ile konuşan Kaskay Türkleri, Hasme Türkleri ile birlikte Iran'ın güneyinde yaşarlar; sayıları 950 bin dolayındadır.

AHISKA (MESKETİ, MEŞET) TÜRKÇESİ: Dilleri Oğuz grubunda yer alan Ahıska Türkleri günümüzde dağınık olarak Özbekistan, Kırgızistan, Azerbaycan ve Türkiye'de yaşamaktadırlar. Sayıları 500 bin civarındadır.

Saygılarımızla...

Türk lehçeleri, Türk dilleri, Türkçenin şiveleri, Türkçenin lehçeleri, AZERBAYCAN TÜRKÇESİ, KAZAK TÜRKÇESİ, KIRGIZ TÜRKÇESİ ÖZBEK TÜRKÇESİ, TÜRKMEN TÜRKÇESİ, UYGUR TÜRKÇESİ, Türk lehçeleri sınıflandırılması, Türk lehçeleri sözlüğü, oğuz grubu Türk lehçeleri, Türkiye Türkçesi hangi lehçe grubuna aittir, Türkçenin şiveleri, Türk lehçeleri bölümü, Türk lehçeleri taban puanları, yaşayan Türk lehçeleri, lehçe öğren, lehçe nedir, lehçe örnekleri, lehçe nedir kısaca tanımı, lehçe anlamı, lehçe kelimeler, lehçe çeviri, Türk lehçeleri sınıflandırılması, Türk lehçeleri sözlüğü, oğuz grubu Türk lehçeleri, Türk şiveleri, Türkiye Türkçesi hangi lehçe grubuna aittir, Türk lehçeleri bölümü, Türk lehçeleri taban puanları, yaşayan Türk lehçeleri, türkçenin şiveleri, türkçenin başlıca şiveleri, türkçenin lehçeleri örnekleri, türkiye türkçesi hangi lehçe grubuna aittir, oğuz lehçesi, türk lehçeleri haritası

Türk lehçeleri, Türk dilleri, Türkçenin şiveleri, Türkçenin lehçeleri,  AZERBAYCAN TÜRKÇESİ, KAZAK TÜRKÇESİ, KIRGIZ TÜRKÇESİ ÖZBEK TÜRKÇESİ, TÜRKMEN TÜRKÇESİ, UYGUR TÜRKÇESİ

Güncelleme Tarihi: 02 Mart 2019, 12:38
YORUM EKLE