Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Ve Özellikleri, Türk Alfabeleri

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Ve Özellikleri, Türk Alfabeleri

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Ve Özellikleri, Türk Alfabeleri

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Ve Özellikleri

Türk Alfabeleri

Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler hem yaşadıkları yer hem de yaşam şekillerine bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Orta Asya'dan günümüze kadar beş farklı alfabe kullanan Türk devletleri, kullandıkları bu alfabelerle tarihe de ayrıca önemli bir ışık tutmuşlardır. Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler içerisinden yalnızca ikisi Türk devletlerinin kendi oluşturmuş oldukları alfabeler olmaktadır. Geri kalan üç alfabe diğer toplumların etkisinde kalınarak kullanılmıştır.

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler

 

Türkler, dünyaya hakim olmuş, birçok toplumla etkileşime girmiş ve birçok toplumu etkilemiş bir millet olmaktadır. Tarih boyunca Türkler tüm bu etkileşimlerle birlikte her alanda olduğu gibi dil alanında da birçok değişime uğramışlardır. Fethettikleri yerlerdeki toplumlardan birer parça alarak dillerine katan Türkler, bu etkileşimler sonucu son derece zengin bir dil yapısına sahip olmuşlardır. Tüm bu etkileşimlerle birlikte Türkler şu alfabeleri kullanmışlardır.

  

  • Göktürk Alfabesi: Her ne kadar adı Göktürk Alfabesi olarak bilinse de bu alfabe Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında en çok kullanılan olarak yer almaktadır. Sadece Göktürk Devleti değil, Hunlar ve birçok Türk kavmi de kullanmıştır. Adını Orhun ya da Göktürk Yazıtları'ndan almıştır. Göktürk Alfabesi Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında en çok harf sayısına sahip alfabedir. 38 harften oluşan Göktürk Alfabesi'nde 4 sesli harf bulunmaktadır. Bu 4 sesli harf metinler içerisinde 8 farklı sese karşılık gelebilmektedir. Bazı heceler için alfabede özel harfler dahi bulunmaktadır. "ok, uk, ko, ku, ük, kü, nç, nd" gibi heceler için alfabede harfler bulunmaktadır. Göktürk Alfabesi sağdan sola yazılan ve okunan bir alfabe olmaktadır.
  • Uygur Alfabesi: Göktürk Devleti'nin yerine kurulan Uygur Devleti, Orta Asya Türk kültüründe köklü değişiklikler yerleşik hayata geçmeleri bu durum üzerinde büyük bir etkiye sahip olmaktadır. Uygur Devleti yaptığı değişiklikleri dil alanında da göstererek kendi alfabelerini oluşturmuşlardır. Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında yerini alan Uygur Alfabesi 18 adet işaret ve sembolden oluşan bir alfabedir. Bu alfabe içerisinde 4 sembol sesli olarak kullanılmaktadır. Göktürk Alfabesi gibi sağdan sola yazılıp okunan Uygur Alfabesi harfler birbirine bitişik olarak yazılmıştır.
  • Arap Alfabesi: Türklerin tarihte yaptığı en büyük olaylardan birisi de hiç şüphesiz İslamiyeti kabul etmeleri olmaktadır. Türkler İslamiyeti kabul ettikten sonra tarih sahnesinde daha çok rol almaya başlamışlardır. Kurulan birçok devleti İslamiyet için savaşarak, devlet politikalarını bu yönde yürütmüştür. Durum böyle olunca da Arap Alfabesinin kullanılması kaçınılmaz olmuştur. Arap Alfabesi Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler içerisinde en uzun süreli olarak kullanılanı olmuştur.
    Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler

    En son örneği olarak Türkiye'de Cumhuriyeti'in ilanı ve harf inkılabına kadar kullanılmıştır. Osmanlı Devleti'nin kuruluşu, Selçuklular ve öncesi ile başlayan bu dönem harf inkılabında son bulmuştur. Arap Alfabesi normalde 28 harften oluşmaktadır. Ancak Türkler bu alfabeye bazı eklemeler yaparak kullanmışlardır. Osmanlıca'daki bazı Türkçe karakterli harfler de bunun somut örnekleri olmaktadır. Türkler Arap Alfabesi'ni 31 - 36 harfli olarak kullanmışlardır. Türklerin ortaya koymuş olduğu birçok eser bu alfabe ile olmuştur. Bu nedenle Arap Alfabesi'nin Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler içerisinde çok önemli bir yeri olmaktadır.
  • Kiril Alfabesi: Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler içerisinde, kullanmak zorunda kaldıkları bir alfabe olmaktadır. Bu durum bazı kişilerin kafasında soru işareti bırakabilmektedir. Ancak olayın iç yüzü tamamen baskı ve zorlamaya dayanmaktadır. Kiril Alfabesi Rusya'nın Orta Asya'da hakimiyeti altına aldığı Türk devletlerine ve toplumlarına zorla kabul ettirdiği bir alfabedir. Türkler bu alfabeyi isteyerek değil, Rusya'nın baskısı nedeniyle kullanmışlardır. Rusya bu alfabeyi kullandırtmak için alfabe yasağı dahi koymuştur. Kiril Alfabesi şekil ve sembollerden oluşan bir alfabedir. 38 harften oluşan bu alfabe Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında en çok sesli harfe sahip olan alfabe olmaktadır. Alfabede 11 sesli harf bulunmaktadır. Kiril Alfabesi soldan sağa doğru yazılıp okunmaktadır.
  • Latin Alfabesi: Dünyada birçok devletin kullandığı alfabe Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında yerini almıştır. İlk defa Azeriler tarafından kullanılan bu alfabe, 1928 yılındaki değişiklikle birlikte ülkemizde de kullanılmaya başlanmıştır. 8 sesli harften oluşan bu alfabede ülkemizde kullanılana göre 21 tane sessiz harf bulunmaktadır. Ülkemizde kullanılan alfabe içerisinde bazı değişiklikler uygulanmıştır. Diğer dünya devletleri Latin Alfabesi'ni kullanırken Q, X, W gibi harfleri kullanırken, Ç, Ğ, Ö, Ü gibi harfleri kullanmamaktadırlar. Bu anlamda Türkiye'de kullanılan Latin Alfabesi kısmi olarak değişikliğe uğramıştır. Latin alfabesi öğrenmesi son derece kolay olan bir alfabe olmaktadır. Bu alfabe soldan sağa yazılıp okunmaktadır.

 

Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında bu beş büyük alfabe öne çıkanlar olmaktadır. Ancak Türkler etkisinde kaldığı birçok devletin ve milletin alfabesini kullanmışlardır. Özellikle Orta Asya'da bu durumla çok sık karşılaşılmıştır. Çin'le münasebette bulunan bazı Türk toplulukları Çin Alfabesi'ni dahi kullanmışlardır. Ancak bu toplumlar sonradan asimile olup öz benliklerini yitirdikleri için Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler arasında Çin Alfabesi tam anlamıyla yer almamıştır.

Türklerin Kullandıkları Alfabeler


Türkiye Cumhuriyeti`nde bugün kullanılmakta olan alfabeye gelinceye kadar Türklerin alfabelerini birkaç kez değiştirdikleri bilinmekte ve bu konuda şöyle dörtlü bir dizi yapılmaktadır: Göktürk, Uygur, Arap, Latin.

Böyle bir sıralama gerçeği tümüyle yansıtmadığı gibi adlandırmaların “Arap” ve “Latin Alfabesi” diye yapılması da bazı kavram ve değerlendirme kargaşasına yol açmaktadır. Tarih boyunca çok geniş ülkelere yayılan ve çok değişik kültürlerle ilişkiler kuran Türkler bu dört alfabenin dışında ,başka alfabeler de kullanmışlardır. Gününüzde de söz konusu dört alfabeden başka alfabeler kullanan Türkler vardır.

Öte yandan, İslamiyet’le birlikte Türkler arasında yaygınlık kazanan alfabe, salt Arapların kullandıkları harflerden ibaret olmayıp, ona bazı eklemeler de yapılmıştır. Bu nedenle eski yazı ya da Osmanlı alfabesi diye de nitelenen alfabe, Arap alfabesinin Türkçe'ye uygunluk sağlamasına çalışılan geliştirilmiş bir biçimi idi. Bu nedenle ona Arap alfabesi değil Arap kökenli alfabe demek daha doğru bir niteleme olur.

Bunun gibi, Türkiye Cumhuriyeti`nde kullanılan alfabe de özgün bir Latin alfabesi olmayıp Latin kaynaklı yeni Türk alfabesidir. Nitekim söz konusu alfabenin kabulünü öngören 1928 tarihli yasa “Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun” başlığını taşımaktadır.

1. Göktürk Alfabesi
2. Uygur Alfabesi
3. Arap Alfabesi
4. Latin Alfabesi

GÜNÜMÜZDE TÜRK DEVLETLERİNCE KULLANILAN ALFABELER




Günümüzde bağımsız Türk devletlerinin kullandığı abeceler...

Dipçe:
1. Kazakistan ve Kırgızistan dışındaki ülkelerde Latin abecesi kullanılmakta, bu iki ülkede ise Kiril abecesi kullanılmaktadır.
2. Kazakistan ve Kırgızistan abecelerinde z'den sonra gelen simgeler, Rus abecesindeki bileşik seslerdir ve genellikle Rusça kökenli sözcüklerin etkisiyle abeceye girmiştir.
3. Kapalı e, genizcil n, hırıltılı h ve gırtlak k'si gibi Türkiye Türkçesinde yazı dilinde yitmiş olan bazı eski Türkçe sesler, bazı abecelerde vardır.


Göktürk Alfabesi: 38 harften oluşan bu alfabe sadece Göktürkler tarafından değil, Hunlar ve öteki Türk kavimleri tarafından da kullanımıştır. Göktürk alfabesi içinde en çok harf bulunan alfabedir.

Tarih+bo%C4%B1unca+T%C3%BCrkler+hangi+alfabeleri+kullandı%C4%9F

Uygur Alfabesi; 18 harften oluşan bu alfabeyi Uygur devleti kullanmıştır. Uygurlar kağıt ve matbaayı ilk kullanan Türk kavimidirler. Uygur harfleriyle yazdıkları en eski metinler 9. yüzyıla dayanmaktadır.



Kril Alfabesi: Orta Asya Türk Cumhuriyetleri tarafından kullanılmaktadır. Türkler’in kullandığı alfabeler içerisinde içinde en çok sesli harf olan alfabedir.

Göktürk alfabesi için tıklayınız.

Türk dünyasında kullanılan alfabeler için tıklayınız.

Kazak alfabesi için tıklayınız

Kırgız alfabesi için tıklayınız.

Osmanlı alfabesi için tıklayınız.

Rus alfabesi için tıklayınız.

Tatar alfabesi için tıklayınız.

Sağır-Dilsiz alfabesi için tıklayınız.

Bulgar alfabesi için tıklayınız.

Çin alfabesi için tıklayınız.

Yunan alfabesi için tıklayınız.

Enokyan alfabesi için tıklayınız.

Sanskrit alfabesi için tıklayınız.

Kiril alfabesi için tıklayınız.

Viking alfabesi için tıklayınız.

Mors alfabesi için tıklayınız.

Körler alfabesi, Braille alfabesi için tıklayınız.

TÜRK LEHÇELERİ KOLAY ERİŞİM ÇİZELGESİ

Türk lehçeleri, Türk dilleri, Türkçenin şiveleri, Türkçenin lehçeleri,  AZERBAYCAN TÜRKÇESİ, KAZAK TÜRKÇESİ, KIRGIZ TÜRKÇESİ ÖZBEK TÜRKÇESİ, TÜRKMEN TÜRKÇESİ

Güncelleme Tarihi: 02 Mart 2019, 13:16
YORUM EKLE
YORUMLAR
sanane
sanane - 3 ay Önce

çooooook sağol

Emre sezgin
Emre sezgin - 3 ay Önce

Ödev yaparken faydalandim tesekkur ederim