UYGURCA, UYGUR TÜRKÇESİ DERSLERİ, UYGURCA DERSLER 10

UYGURCA, UYGUR TÜRKÇESİ DERSLERİ, UYGURCA DERSLER 10

TÜRK LEHÇELERİ KOLAY ERİŞİM ÇİZELGESİ

Türk lehçeleri, Türk dilleri, Türkçenin şiveleri, Türkçenin lehçeleri,  AZERBAYCAN TÜRKÇESİ, KAZAK TÜRKÇESİ, KIRGIZ TÜRKÇESİ ÖZBEK TÜRKÇESİ, TÜRKMEN TÜRKÇESİ


9. Uygur Atasözleri / Uygur Maqalliri
1- Nesihet achchiq, miwisi tatliq. >> Nasihat acı, meyvesi tatlıdır.
2- Müshük uxlisa chüshide chashqan köridu. >> Kedi(mışık) uyusa düşünde fare görür.
3- Ötmes pichaq qol késer. >> Körelmiş bıçak el keser.
4- Poqqa chalma atsang, özüngge chachrar. >> Boka çelme atsan, özüne (kendine) sıçrar.
5- Qol yetmigen shaptul “achchiq”. >> Elin yetmediği (ulaşamadığı) şeftali acıdır.
6- Qol qolni yusa, qol bérip yüzni yuyyidu. >> El eli yusa(yıkasa), el varıp yüzünü yur.
7- Qazanning guwahchisi chömüch. >> Kazanın tanığı çömçedir (kepçe).
8- Öyüngdiki ehwalni qoshnashdin sora. >> Evindeki durumunu (ehvalini) komşundan sor.
9- Kirishtin ilgiri chiqishni oyla! >> Girişten önce çıkışı düşün!
10- Kéreksiz nerse erzan bolsimu qimmet. >> Gereksiz nesne ucuz olsa da pahalıdır.
11- Hiligerdin tuxum alsang ichidin sériqi chiqmas. >> Hilekardan yumurta alsan içhinden
sarısı çıkmaz.
12- Harwini at tartidu, kölenggüsini it. >> At arabasını at çeker, gölgesini it.
13- Éqilsiz bashning derdini put tartidu. >> Akılsız başın derdini ayak çeker.
14- Düshmen siringni oghrilaydu, dost xatayingni toghrilaydu. >> Düşman sırrını çalar, dost
hatanı düzeltir (doğrular).
15- Börining xirs qilishidin, tülkining hijayghini yaman. >> Tilkinin kurnaz gülüşü kurtun
alaycı gülüşünden kötüdür /güçlüdür.
16- Qargha bilen dost bolsang, yiyishing poq. >> Karga ile dost olan, yiyeceğin boktur.
17- Achliq nime yegüzmeydu, achchiq nime degüzmeydu. >> Açlık neler yedirmez, öfke
neler dedirtmez.
18- Chashqanning ölgüsi kelse, Müshükning quyruqini chishler. >> Farenin ölesi gelse,
kedinin kuyruğunu dişler.
19- Müshük göshke boyi yetmise, “roza tuttum”, der. >> Kedinin ete boyu yetmese, oruç
tuttum der.
20- Qazangha yoluqsang qarisi, yamangha yoluqsang yarisi. >> Kazana çarpsan karası , kötü
insana/ güçlüye çarpsan yarası.
21- Ata qarghishi oq, ana qarghishi poq. >> Ata bedduası ok, ana bedduası bok.
22- Hawagha tükürseng yüzüngge chüsher. >> Havaya tükürsen yüzüne düşer.
23- Kelkün kelghüche tughan tut. >> Sel gelene kadar set (baraj) yap.
24- Yoldin chiqmas, xandin qorqmas. >> Yoldan çıkmayan, handan(yönetici) korkmaz.
25- Yette ölchep bir kes. >> Yedi ölçüp bir kes.

10. Özdeyişler / Hikimetlik Sözler
1- Aghzigha kelgenni dimek nadanning ishi, aldigha kelgenni yimek haywanning ishi.
>Ağıza geleni demek salağın işi, eline geçeni yemek hayvanın işi. (Elshir Nawayi)
2- Nadan, jahil kishiler bilen hem sohbet bolmighin; hususen özini dana, bilimlik dep
hésablighan kishilerdin yiraq bolghin.
>Hem salak hem bilgisiz (cahil) kişiler ile sohbet etmeyin, bilerek (hususi) kendini akıllı,
bilge diye hesaplayan kişilerden ırak olun. (Muhammed Sidiq Bershidi)
3- Düshmen bir bolsimu, ziyini mingdur. Ming dostung bolsimu, yene birsi kemdur. Kishi
düshminidin payda kormidi, eger körgen bolsa, özining epchilligidin kördi.
>Düşman bir olsa da ziyanı bindir. Bin dostun olsa da, yine birisi kötüdür (kemdir). Kişi
düşmandan fayda görmedi, eğer görecek olsa, özünün akıllılığından görür. (Yusup Has Hajip)
4- Kimning dost-buradiri, qoldishi kop bolsa, uning arqa tiriki mustehkem, tik qiyadek bolidu,
kimning arqa tiriki bolsa, u küchlük bolidu, küchlük kishi behitke asas salalaydu.
>Kimin dost-biraderi, koldaşı çok olsa, onun arka direği (arkası) dayanıklı (müstahkem), dik
kaya gibi olur, kimin arka direği (arkası) olsa, o güçlü olur, güçlü kişi bahta (yazgıya) temel
atar. (Yusup Has Hajip )
5- Jahil tersalar bilen bek yiqin bolma, eger jahilliqi tutup qalsa, yiqinliq hormitini buzidu.
>Cahil inatçılar ile pek yakın olma, eğer cahilliği tutarsa, yakınlık hürmetini bozar.
(Yusup Has Hajip)
6- Düshmenni sinap körimen dime, uni zor heywetlik bil, tayaq tutqan düshmenge tumur
qalqan ishlet.
>Düşmanı sınayıp görürüm deme, onu çok kuvvetli bil, değnek tutan düşmana [karşı] demir
kalkan kullan. (Yusup Has Hajip)
7- Düshmen herqanche kichik ajiz bolsimu, uni mensitmeslik toghira emes. Ihtiyatsizliq qilip
uni nezerge almisang, u elni sendin tartiwalidu.
>Düşman her ne kadar küçük, aciz olsa da, onu yermek doğru değil. İhtiyatsızlık yapıp onu
nazara almazsan (dikkat etmezsen), o elini senden çeker. (Mehmut Qeshqiri)
8- Düshmenge qarshi jeng meydanida bediningge oq tegse, bu oqni dowlet baghchisidin
uchup kelgen behit qushi dep bilgin.
>Düşmana karşı cenk meydanında bedenine ok değse, bu oku devlet bahçesinden uçup gelen
baht kuşu diye bilin. (Imir Huseyin Seburi)

9- Eyipsiz kishini til tighi bilen renjitish, saq kishini jarahetlendurush bilen ohshash.
>Ayıpsız kişiyi dil bıçağı ile rencide etmek, sağ kişiyi yaralandırmak ile aynıdır.
(Elshir Nawayi)
10- Sözni sözlimiseng, u sanga qul bolidu. Eger sözlep qoysang, u sini qul qilidu. Sözni
hisabida sözle, aldirap hoduqup ketme, aldirap qilinghan söz, kiyin pushayman qilduridu.
>Sözü söylemezsen o sana kul olur. Eğer söylersen o seni kul eder. Sözü hesaplı söyle, acele
edip heyecanlanma, aceleyle söylenen söz, sonra pişman eder.
(Yusup Has Hajip)
11- Köp sözlüguchi zirikturguchidur, sözni tekrarlighuchu eqilsiz kishidur.
>Çok konuşan sarı çalıdır, sözü yineleyen (tekrarlayan) akılsız kişidir.
(Elshir Nawayi)
12- Sözi yumshaq, shikerdek shirin bolsa, shirin sözge chongmu kichikmu yumshaydu.
>Söz yumuşak, şeker gibi şirin olsa, şirin söze büyük de küçük de yumuşar.
(Yusup Has Hajip)
13- Sen özüngge isenlik tiliseng, tilingdin yaramsiz sözleni chiqarma.
>Sen özüne esenlik dilersen, dilinden yararsız sözleri çıkarma.
(Yusup Has Hajip)
14- Ighizingdin chiqqan yahshi söz aqar sugha oxhaydu, u qayaqqa aqsa, shu yerdin gül
chichek ichilidu.
>Ağızından çıkan iyi söz akar suya benzer, o kayaya aksa, o yerde gül çiçek açılır.
(Yusup Has Hajip)
15- Sözni bilip sözliseng, bilimge yatidu. Bilimsizning sözi özining bishini yeydu.
>Sözü bilip söylesen, bilime uyar. Bilimsizin sözü özünün başını yer.
(Yusup Has Hajip)

TÜRK LEHÇELERİ KOLAY ERİŞİM ÇİZELGESİ

Yorumlar (0)
18°
hafif yağmur