Dil Aileleri ve Türkçenin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri

Dillerin Sınıflandırılması ve Dil Aileleri, Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması, dillerin sınıflandırılması ve türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri, dillerin sınıflandırılması, Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması, Dil Aileleri Tablosu, Dil Aileleri, Türkçenin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri

Dil Aileleri ve Türkçenin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri

Dillerin Sınıflandırılması Dil Aileleri Özellikleri

Dillerin Sınıflandırılması ve Dil Aileleri, Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması, dillerin sınıflandırılması ve türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri, dillerin sınıflandırılması, Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması, Dil Aileleri Tablosu 


TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİ ARASINDAKİ YERİ

Kaynak bakımından birbirine yakın olan diller bir aile teşkil ederler.

Dünya  dilleri bu şekilde çeşitli dil ailelerine ayrılırlar. Bir dil ailesi tarihin bilinmeyen devirlerinde bir ana dilden çıkan dillerin oluşturduğu topluluktur. Bu diller arasındaki benzerlikler böyle bir varsayımı kuvvetlendirmektedir.

Bir ana dilin yazılı belgeleri olmadığı halde birçok özelliklerini kendisinden türemiş bulunan ailedeki dilleri karşılaştırarak tesbit etmek mümkün olabilmektedir.

Dünyadaki Başlıca Dil Aileleri Şunlardır:

Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması, dillerin sınıflandırılması ve türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri, dillerin sınıflandırılması, Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması, Dil Aileleri Tablosu

1. Hint-Avrupa  Dilleri Ailesi


Hint-Avrupa dil ailesi Dünya'nın en büyük dil ailesidir. Yüzlerce dil ve lehçe içerir. Dünyada 2,5 milyarı aşkın kişinin ana dili Hint-Avrupa dil ailesine ait bir dildir. Avrupa'nın en büyük dilleri, Güney ve Batı Asya dilleri, Kuzey ve Güney Amerika ve Okyanusya'da en çok konuşulan diller Hint-Avrupa dilleridir. Günümüzde dünyada en çok konuşulan 20 dilden 12'si Hint-Avrupa dil grubuna aittir. Bunlar İngilizce, İspanyolca, Hintçe, Portekizce, Bengalce, Rusça, Almanca, Fransızca, Marati, İtalyanca, Puncapca ve Urduca'dır.

a. Hint-İran Dilleri: İran, Afgan, Pakistan, Hindistan, Sri Lanka, Nepal dilleri,
b. Slav Dilleri: Rusça, Bulgarca, Lehçe (Polonya), Çekçe, Slovakça, Baltık dilleri,
c. Roman Dilleri (Latinceden türetilmiş diller):İtalyanca, Fransızca, İspanyolca, Portekizce, Rumence...
ç. Cermen Dilleri: İngilizce, Almanca, Felemenkçe, İsveççe, Norveççe...

Bu dillerden başka Yunanca, Arnavutça, Keltçe, Litvanca, Hititçe de Hint-Avrupa Dil Ailesinin Avrupa koluna girer.
 

2. Hami-Sami Dilleri:

Orta Doğu ve Kuzey Afrika'ya yayılmış çeşitli topluluklarca konuşulan yaklaşık 250 dilden oluşur. Hami ve Sami alt grupları olmak üzere ikiye ayrılır.

a. Hami Dilleri: Eski Mısır dili, Kuşi dili, Libya-Berber dili, Çad dili,
b. Sami Dilleri: Arapça, İbranice (Kenanca), Habeşçe, Akatça. Bu ailenin yaşayan en önemli dilleri Arapça ve İbranicedir.

3. Bantu Dilleri:


Bantu Dilleri Orta ve Güney Afrika'da yaşayan kabilelerin konuştukları 400'den fazla dilin bütününe verilen addır.

Lingalaca, Lubaca, Kongoca, Swahili (Svahili), Pölce, Susuca, Gurca, Akanca Bantu dilleri grubundandır.

Aslında Bantu'yu bir dil ailesi olarak adlandırmak yanlış olur, çok farklı kurallar içeren diller de bu grubun bir üyesi olabilir. Bantu bölgede konuşulan dillere verilen genel addır. Bantu sözcüğünün ne anlama geldiği konusunda ortak kabul görmüş bir görüş olmasa da bantu birçok Bantu dilinde "insan" anlamına gelir.
 

4. Çin-Tibet Dilleri:

Çin (Sin) ve Tibet-Burma Dilleri gruplarında yer alan 300 Doğu Asya dilinden oluşur. Çince, Tibetçe, Dzongka, Birmanca, Vietnamca ve Kmerce bu gruba girer.
 

5. Ural-Altay Dilleri:

Ural ve Altay dilleri akrabalığı öteden beri tartışma konusu olmuştur. Ne var ki, genel görüşe göre, bu iki kol tek kaynatan çıkmış, ancak zamanla akrabalık bağları çok zayıflamıştır.
 

Köken Bakımından Dil Aileleri



Ural ve Altay dillerin akrabalığı bugün için aşağıdaki benzerliklere dayanmaktadır:

Her ikisi de eklemeli dildir. Yani her iki kolda da sözcük yapısı aynıdır.
Bu dillerin tümce yapıları da birbirinin aynıdır.
Bu dillerde ünlü uyumu da ortak özellik olarak kendini gösterir.
Räsänen'e göre, ünlü bolluğu ve ünsüz seyrekliğiyle sözcük başında ünsüz yığılışmasının bulunmaması da Ural-Altay dillerinin ortak özelliğidir.
Ural-Altay dillerinde bazı eklerin hem eylemlerde çekim eki hem de sözcük türetmede yapım eki gibi kullanılması da önemli bir benzerliktir.
Bu diller arasında sözcük benzerliklerine ve eşliklerine de rastlanmaktadır:

TÜRKÇE     FİNCE
Ben              Min
Sen              Sin


Ural-Altay dilleri, adından da anlaşılacağı gibi Ural ve Altay olmak üzere iki kola ayrılır:
 

YAPI BAKIMINDAN DÜNYA DİLLERİ


Dünya dilleri yapı bakımından üç grupta incelenir:

1.Tek Heceli Diller (Ayrımlı diller)


(Alm: isolierende sprachen; Fr: langues isolantes; İng: isolating languages): Bu dillerde her kelime tek heceden ibarettir. Kelimelerin çekimli şekilleri yoktur, yani daima kök durumundadır. Cümle çekimsiz kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşturulur. Cümlenin anlamı genellikle kelimelerin sıralanışından anlaşılır. Konuşmada ise birbirine çok benzeyen kelimeleri ayırt etmek üzere çok zengin bir vurgu sistemi oluşturulmuştur. Çin ve Tibet dilleri bu gruba girer. Bu diller, aynı zamanda, tek seslemli diller (tek heceli diller) (Alm: wurzelsprachen, einsilbige sprachen; Fr: langues monosyllabique, langues atomiques; İng: monosyllabic languages, radical languages) arasında yer almaktadır.

Tek Heceli Dillerin Özelliklerini şöyle özetleyelebilir:

Sözcükler tek heceden oluşur.
Yapım ve çekim eki yoktur.
Sözcükler, cümlede kullanıldıkları yere ve başka sözcüklerle ilişkisine göre anlam kazanır;bir sözcük cümledeki yerine göre pekçok anlam kazanabilir.
Çok zengin bir vurgu ve tonlama sistemi vardır.
Aynı sözcük yerine göre isim, sıfat, edat veya eylem gibi farklı görevlerde kullanılabilir.
Çince ile Vietnam dili, bazı Himalaya ve Afrika dilleri ile Avrupa'da Bask dili bu gruba girer.


2. Çekimli diller (Bükümlü diller)



(Alm: flektierende sprachen; Fr: langues flexionnelles; İng: inflexional languages): Bu dillerde, çekim sırasında ve yeni kelimeler türetilirken kelime kökleri genellikle değişir ve tanınmayacak hale gelir. Ekler kelimenin önüne, ortasına veya sonuna gelebilir. Bazı dillerde ise kelime kökü ile yeni kelime veya kelime çekimi arasında daima açık bir bağ, ilgiyi gösteren bir iz vardır. Kelime kökündeki asıl sesler yeni kelimede veya kelime halinde hep aynı kalırlar. Sami dilleri, Hint-Avrupa dilleri bu gruba girerler.

Çekimli Dillerin Özelliklerini şöyle özetleyelebilir:

Çekimli dillerde de kök ve ek kavramları vardır.
Ön-ek, iç-ek, son-ek kavramları vardır; ekler sözcülerin önüne, ortasına veya sonuna gelebilir,
Bu dillerde kökler ünsüzlerden oluşur ve çekim sırasında görülen değişikliklerle yeni sözcükler ortaya çıkar.
Yeni sözcükler türetilirken veya çekim yapılırken sözcük kökünde değişiklikler olur ve bazen kök tanınmayacak hale gelir.
Hint - Avrupa dilleri (Almanca, Fransızca, Farsça, Hintçe) ile Arapça çekimli diller grubuna girer.
 

3. Eklemeli diller (Bitişimli diller, bitişken, bağlantılı diller)


(Alm: aglutinierende sprachen; Fr: langues agglutinantes; İng: agglutinating languages):

Bu dillerde isim ve fiil çekimleri ile yeni kelimelerin teşkilinde kök değişmez. Kökün önüne veya sonuna birtakım ekler getirilerek kelime yapımı veya çekimi gerçekleştirilir. Ural-Altay dilleri bu gruba girer. Türkçemiz sondan eklemeli bir dildir: göz-le-m-ci    gel-ecek-ler-miş

Eklemeli (Bitişken) Dillerin Özelliklerini şöyle özetleyelebilir:

Köke getirilen yapım ekleri ile yeni sözcükler türetilir.
Yeni sözcükler türetilirken kök değişmez.
Köklerin önüne veya sonuna birtakım ekler getirilerek sözcük yapımı veya çekimi gerçekleştirilir.
Türkçe, Moğolca, Mançuca, Tunguzca, Macarca, Fince bu gruba girer.
Türkçemiz bu grubun en belirgin örneğidir ve sondan eklemeli bir dildir: kitap-lık, sev-gi, insan-lar...

TÜRKÇENİN BUGÜNKÜ DURUMU VE YAYILMA ALANLARI


Türkler dünya üzeride çok geniş bir yer kaplar. Doğuda Moğolistan ve Çin içlerinde batıda Yugoslavya içlerine; kuzeyde Sibirya’dan ve Moskova yakınlarındaki Kazan şehrinden, güneyde Bağdat, Lübnan sınırı ve Kıbrıs içlerine kadar uzanan büyük ve geniş çoğrafyaya yayılmışlardır. 20-90 doğu boylamları ile 33-65 kuzey enlemleri arasında yer alan bu coğrafya, kuş uçuşu,doğudan batıya yedi bin, kuzeyden güneye üç bin kilometrelik bir alanı içine alır.

Bu alandaki şu devletler içerisinde Türkler yaşamakta ve Türkçe konuşulup yazılmaktadır: Çin, Moğolistan, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Türkmenistan, Azarbeycan, Afganistan, İran, Irak, Suriye, Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Yunanistan, Bulgaristan, Yugoslavya, Makedonya, Romanya, Polonya, Ukrayna, Moldovya.

Bütün bu geniş coğrafya içerisinde Türkçemizin pek çok lehçe ve şivesi bulunmaktadır. Bunları şöyle sıralayabiliriz:

Türk Dilinin Lehçeleri

  1. Çuvaşça
  2. Yakutça

Türk Dilinin Şiveleri

a. Sibirya ve Altay sahası:

1. Karagas
2. Soyan
3. İrtiş ve Tobol
4. Altay
5. Telengit
6. Teleüt
7. Tuba
8. Kumandı
9. Llebed
10. Sagay
11. Beltir
12. Kaç
13. Koybal
14. Kızıl
15. Şor
16. Kamasin
17. Çalım ve Çat

b. Doğu Türkistan sahası:


18. Uygur
19. Sarı Uygur
20. Tarançi

c.   Batı Türkistan sahası:


21. Karakalpak
22. Özbek
23. Kırgız
24. Kazak
25. Türkmen

d. Kafkas ve İran sahası:


26. Nogay
27. Kundur
28. Karaçay
29. Balkar
30. Kumuk
31. Azeri
32. Kaşkay
33. Afşar
34. Kacar
35. Şahseven
36. Karadağlı
37. Hamse
38. Halaç
39. Kengerlu
40. Horasani
41. Karayi
42. Karaçorlu
43. Karapapak

e. Kuzey ve Batı sahası (Urallardan Balkanlar ve Akdeniz’e):


44. Kazan, Tatar
45. Atrahan
46. Başuırt
47. Kırım
48. Karayim
49. Gagavuz
50. Türkiye, Oğuz

Yararlı olması dileğiyle...

TDH


Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması, dillerin sınıflandırılması ve türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri, dillerin sınıflandırılması, Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması, Dil Aileleri Tablosu 

YORUM EKLE